ព្យុះភ្លៀង ពពកខ្មៅងងិត ក៏ប្រែជាស្រលះស្ងប់ស្ងាត់ធម្មតាវិញ។ រាត្រីស្ងាត់! មេឃខៀវស្រងាត់! ផ្កាយព្រោងព្រាត! ប្រជាពលរដ្ឋ មន្ដ្រី សេនាអាមាត្យ បាត់ភិតភ័យព្រួយ ហើយលាគ្នាទៅរកកន្លែងសំរាករៀងខ្លួន។ ព្រះបាទព្រហ្ម ទាត្តយាងចូលរាជដំណាក់ រួចលង់លក់បាត់ដូចគល់ ឈើមួយដុំ។
ស្បៃរាត្រីរសាត់បាត់ទៅសន្សឹមៗ។ ខាងកើតរង្វង់ព្រះសុរិយាមូលក្រលង់ ក្រហមឆ្អិឆ្អៅ ដូចព្រះចន្ទពេញវង់ ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ស្ថិតនៅជាប់ជើងមេឃ។ បក្សាបក្សីទាំងឡាយហិចហើរឆៀងឆាបស្រែកយំខ្ញៀវខ្ញា ទទួលស្វាគមន៍ពន្លឺ ព្រះសុរិយាជាថ្មី រុក្ខជាតិនានា រីកស្រស់រហង់ព្រោះបានទទួលទឹកសន្សើមត្រជាក់នាពេលព្រឹកព្រហាម។ ពពក ក្រហម ស ខ្មៅស្រអាប់គូស វាសផ្ទៃមេឃទៅទីឆ្ងាយ។ ...[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
ព្រះបាទព្រហ្មទត្ដ សោយរាជ្យសម្បត្ដិក្នុងនគរពារាណសី ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រមួយ អង្គ មានរិទ្ធិអំណាចដ៏ខ្លាំងក្លា មានស្ដេច មួយរយនគរជាចំណុះ នាំសួយសារអាករមកថ្វាយ មិនដែលដាច់។ ព្រះអង្គមានអាមាត្យដ៏ជិតស្និតម្នាក់ឈ្មោះ គន្ធាន់។ គន្ធាន់ចេះសិល្ប៍សាស្រ្ដ មានរិទ្ធិ អំណាចខ្លាំងពូកែលឺល្បីល្បាញសុះសាយពេញអស់ភពផែននគរ ក្រៅពីនោះ គន្ធាន់ ចេះដេញពិណ ច្រៀងជាបទកំនាព្យ ប្រើល្បិចល្បោយ យ៉ាងពិរោះជក់ចិត្ដចំពោះជុំជនទាំង ឡាយទៀតផង។ ព្រះបាទព្រហ្មទត្ដមានព្រះអគ្គមហេសីមួយអង្គ ព្រះនាម កែវកាកី នាងប្រ សូតចេញពីផ្កា កនិការ មានរូបឆោមល្អដូចផ្កាកំពុងរីក មានក្លិនពិដោរក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងុបដូច លំអងគន្ធាបើបុរសណាបានរួមរ័កស្នេហា លុះប្រាំពីររាត្រីទើប អស់ក្លិនក្រអូបដោយគន្ធា នោះ។ព្រះបាទព្រហ្មទត្ដ ទ្រង់សព្វរាជហរិទ័យស្រលាញ់នាងកែវកាកីណាស់ ព្រះអង្គបានតែង តាំងនាងជាព្រះរាជ អគ្គមហេសី ខ្ពស់លើសអស់ស្រីស្នំស្រឹង្គារទាំងឡាយនៅ ក្នុងវាំង។...[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
ថ្ងៃ១៥កើតខែវិសាខ គឺជាទិវាប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយដែលពុទ្ធសាសនិកជន គ្រប់ រូបទួទាំងពិភពលោក តែងប្រារព្ធរំលឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំ តាមរយៈពិធីបុណ្យ ប្រពៃណី ពុទ្ធសាសនា វិសាខបូជា។ វិសាខបូជាដែលប្រារព្ធឡើងក្នុង ឆ្នាំ២០១២នេះ ដើម្បីរំលឹក ដល់ថ្ងៃកំណើត (ខួបទី២៦៣៦) ថ្ងៃចូលបរិនិព្វាន (ខួបទី២៥៥៦) និងថ្ងៃ ត្រាស់ដឹង (ខួបទី២៦០១) របស់ព្រះសមណគោតម ដែលជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ បរមគ្រូ នៃយើង។ អភិលក្ខិតសម័យទាំងបីនេះ កើតឡើងនៅចំថ្ងៃ១៥កើតខែវិសាខ តែមួយ ខុសគ្នាតែឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ ទាក់ទងនឹងថ្ងៃវិសាខបូជានេះដែរអង្គការ សហប្រជាជាតិ ក៏ បានធ្វើការប្រកាសទទួលស្គាល់ជាឱឡារិកនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៩៩ ថា បុណ្យវិសាខបូជា គឺជាពិធីបុណ្យអន្តរជាតិមួយ ដែលគេអាចធ្វើនៅ តាម ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិនានាក្នុងសកលលោក។...[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
ខ្ញុំមានជំនឿថា ថ្ងៃបុណ្យវិសាខបូជា ពុទ្ធសាសនិកទាំងអស់ ទាំងគ្រហស្ថ ទាំងព្រះ សង្ឃ គង់ធ្លាប់បានដឹង បានលឺជារឿយៗ មកហើយគ្រប់ៗ គ្នា ថ្ងៃនេះ យើងនាំគ្នាមក និយាយម្ដងទៀត អំពីសារសំខាន់ៗ ទាំងឡាយ ដែលទាក់ទងនឹងផលប្រយោជន៍នៃថ្ងៃ បុណ្យនេះ នឹងបានរួបរួមគ្នាអនុ មោទនាកុសលផលបុណ្យតទៅ។
តាមការសិក្សាក្នុងពុទ្ធប្រវត្ដិ យើងកត់អាចកត់សំគាល់ឃើញថាសម្ដេចព្រះ បរម សាស្ដ្រាចារ្យរបស់យើង ទ្រង់ប្រសូត ត្រាស់ដឹងនិងបរិនិព្វាន សុទ្ធតែក្នុង ថ្ងៃពេញ បូណ៌មី ខែពិសាខទាំងអស់ ប្លែកគ្នាតែឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះហើយ ថ្ងៃពេញបូណមីខែ វិសាខ ជាថ្ងៃបូជាដ៏សំខាន់មួយ ចំពោះពុទ្ធសាសនិកអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រោះជាថ្ងៃដែលយើងបូជារំលឹកដល់ថ្ងៃដ៏អស្ចារ្យទាំងបី របស់ព្រះ ពុទ្ធសម្ដេចព្រះបរមគ្រូរបស់យើង។ ...[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
«រឿងកាកី» ជាស្នាព្រហត្ថ ព្រះរាជនិពន្ធរបស់«ព្រះបាទអង្គឌួង»ហើយត្រូវបោះ ពុម្ពផ្សាយដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ នៅព.ស២៥០៩ គស១៩៣៤។ នៅក្នុងសាច់ រឿងនៃព្រះរាជនិពន្ធ ព្រះអង្គបានភ្ជាប់សាច់រឿងកាកី ទៅ នឹង រឿងជាតិកំណើត របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺជារឿងមួយដែលគេចាត់ទុកថា ជារឿងជាតក ប៉ុន្ដែនៅ ក្នុងសាច់ រឿងកាកី ក៏ជារឿងមួយលាតត្រដាងថ្លាថ្លែងអំពី «សេចក្ដីស្នេហា រាគ តណ្ហា កាមគុណ រៀបរាប់អំពីសំរស់នារី ដ៏ស្រើបស្រាល សោយសុខក្នុងកាម កិលេស ដ៏សុខមនោរម្យនោះផងដែរ។ ដូច្នេះរឿងកាកី ជារឿងជាជាតកក្លែង ក្លាយដែលធ្វើអោយខ្ញុំគិតថាជា «រឿងជាតកប្លម» ដែលអ្នកនិពន្ធធ្វើអោយអ្នក អានមានអារម្មណ៍ជំពាក់ជំពិន ក្នុងសេចក្ដីស្នេហា ផ្អែមត្រជាក់ផិត ក្បត់ ដ៏ជ្រាលជ្រៅមួយ។
«រឿងកាកី» ជារឿងស្ដី ពីស្រ្ដីចិត្ដចើកសាវា មានប្ដីមួយហើយមួយទៀត មិនចេះស្កប់ស្កល់។ រឿងនេះ ត្រូវបានលើកយកមកធ្វើបទសិក្សា ក្នុងអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ គ្រប់ៗជំនាន់ ហេតុនេះ «រឿងកាកី» បានជ្រួតជ្រាប ស្ទើរគ្រប់មជ្ឈដ្នាន.. [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
បណ្ដាំក្រមង៉ុយ គឺជាកំរងអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ដ៏រស់រវើកមួយ ចូលជ្រួតជ្រាបក្នុងសង្គមខ្មែរ
តាំងពីច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ ពាក្យកាព្យជាបទទូន្មានចំៗ នេះ ស្ថិតដក់ជាប់ នៅក្នុងដួងព្រលឹង
កូនខ្មែរគ្រប់សម័យកាល ថ្វីបើកំណាព្យនេះ មានអាយុកាលចំណាស់ ជាងមួយសតវត្សមក
ហើយយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ពាក្យទូន្មាន រំលឹកដាស់តឿន របស់ព្រះភិរម្យង៉ុយ ឬ ក្រមង៉ុយ
ហៅង៉ុយនេះ មិនដែលចាស់ហួសសម័យនោះទេ គឺនៅតែថ្មី មានន័យ មានខ្លឹមសារអាចធ្វើ
ជាគតិទូន្មានខ្លួន ក្នុងសង្គមខ្មែរគ្រប់ៗ សម័យកាលជានិច្ច។
ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ នូវអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ «បណ្ដាំក្រមង៉ុយ» ដ៏មានន័យយ៉ាងទូលំទូលាយ នេះអោយរីករាល ចូលជ្រួតរាបនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ហើយទុកជាបទសិក្សារៀនសូត្រតទៅ ដល់យុវវ័យជំនាន់ក្រោយៗ ខ្ញុំសូមលើកយកបទ ពាក្យ «បណ្ឌាំក្រមង៉ុយ» មកចុះផ្សាយជូនដូចតទៅ [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
នៅប្រទេសកម្ពុជា ខែមេសាគឺ ជាខែដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅខ្លាំង រដូវ ប្រាំងក្ដៅហែង នៅប្រទេសស្វីស ខែមេសាគឺជាខែផ្លាស់ប្ដូរ នៃរដូវរងាធ្លាក់ ទឹកកក ចូលមកដល់រដូវផ្ការីក។ រុក្ខជាតិព្រៃព្រឹក្សាទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅ ក្នុងរដូវរងាក្រៀមក្រោះខ្មៅក្រញង់ ហាក់កំពុងប្រឹងប្រែងរៀបចំខ្លួន មក បង្ហាញពិភពលោកជាថ្មី ដោយចាប់ផ្ដើមរើមប្រែពណ៌ពីខ្មៅៗ ទៅជាបៃ តងស្រស់ លាស់ត្រួយខ្ចី និងមានផ្ការីកព្រោងព្រាតលឿង សក្រហម ចំរុះ ពណ៌គ្នាគួរជាទីទស្សនាសប្បាយរីករាយក្រៃពេក។
រដូវក្ដៅហែង នៅកម្ពុជា ត្រូវនឹងរដូវផ្ការីកនៅប្រទេសស្វីសនេះ គឺជា សញ្ញាប្រាប់អោយដឹងថា «ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី» ប្រពៃណីខ្មែរ រំកិលខ្លួនចូលមកដល់ហើយ។ ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ជំនួសឆ្នាំថ្មី អ្វីៗថ្មី គំនិតថ្មី ចិត្ដថ្មី ថ្មី!!... គឺអ្វីដែលល្អ ដែលបរិសុទ្ធគ្មានប្រលាក់ គ្មានមន្ទិលដោយប្រការណាមួយឡើយ។ «ចូលឆ្នាំថ្មី» ជនជាតិខ្មែរប្រុសស្រី គ្រប់ស្រទាប់ គ្រប់រូប មន្រ្ដី រាជការ កម្មករ កសិករ ...[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
ខ្ញុំសូមជូនពរសន្តានញាតិមិត្ត ទោះទៅឆ្ងាយជិត សូមបានសិរី រុងរឿងរួចស្រេចចាកការ
ចង្រៃ បវរសួស្តីចូលមានគ្រប់គ្រា។ សូមគុណកែវបីប្រពៃបវរ តាមជាលំអ ដួងចិត្តខេមរា
ឈប់ឈ្លក់វង្វេងគ្រឿងញៀនពាលា ល្បែងគ្រប់ប្រការសូមជៀសឲ្យឆា្ងយ។ ហើយបែរ
មកកាន់សេចក្តីមេត្តា រួបរួមសាមគ្គាកសាងបុរី ឲ្យបានរួចចាកពីភាពអន្តរាយ រៀនមន្ត
អាលម្ពាយន៍ជួយការពារខ្លួន។ ឆ្នាំរោងចត្វាស័កសិទ្ធិសេរី ២៥-៥៥ផ្ទួន ថែមមួយចូលមក
ជ្រកសុខមាំមួន ចូរថែទាំខ្លួន ដោយការរៀនធម៌ ។ ថ្ងៃពុធ ១១ នៃខែមេសា ខ្ញុំចារជូនពរនិង
កែលំអ ២០១២ចន្ទធីរ៍អង្វរ សូមឲ្យក្តីល្អ ដុះគ្រប់សន្តាន៕
[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|មហាសង្ក្រាន | មហាសង្ក្រាន្ដឆ្នាំរោង ចត្វាស័ក|
មណ្ឌលវប្បធម៌ខ្មែរនៅស្វីស សូមថ្វាយព្រះពរ និងជូនពរ
ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំរោង ចត្វាស័ក ពុទ្ធសករាជ ២៥៥៦ ចុល្លសករាជ ១៣៧៤ មហាសករាជ ១៩៣៤ គ្រឹស្ដករាជ ២០១២នេះ មណ្ឌលវប្បធម៌ខ្មែរនៅស្វីស សូមគោរពជូនពរ បវរសេរីសួស្ដី មហាប្រ សើរប្រគេន ថ្វាយ និងជូន ចំពោះ ព្រះថេរានុថេរ សម្ដេច ឯកឧត្ដម លោក ជំទាវ លោក លោកស្រី និង ប្រជានុរាស្រ្ដគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ គ្រប់ទិសទី ក្នុងពិភ ពលោក សូមទេវតាឆ្នាំថ្មី ជួយគ្រប់គ្រង បីបាច់រក្សា សូមអោយមានអាយុ យឺន ផុតចាករោគាពេទ្យទាំងឡាយ សូមប្រកបដោយសេចក្ដីសុខដុមរម្យ នា សូមមានចិត្ដជាកុសល សណ្ដោសត្រាប្រណី យោយល់គ្នា សាមគ្គីរួម សុខទុក្ខជា មហាគ្រសារតែមួយ នៅលើទឹកដីមានតុភូមិជាទីស្នេហា សូមអោយមានកំលាំង កាយនិងកំលាំងប្រាជ្ញាបរិបូណ៌ សូមមានសទ្ធា ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះ ពុទ្ធសាសនា សូមអោយមានយុត្ដិធម៌ សុខសន្ដិភាពជាជានិច្ចតរៀងទៅ។ ... [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|ព្រះពុទ្ធសាសនាដូចម្ដេច? | ពុទ្ធសាសនាជាប្រព័ន្ធសីលធម៌អ្វី?| តចប់|
សេចក្តីពិត ពុំគួរមានសេចក្តីសង្ស័យចំពោះពុទ្ធសាសនាទេ។ ពុទ្ធសាសនា ពិតជាច្បាប់សីលធម៌ (Système éthique) ដ៏ប្រសើរបំផុត ជាច្បាប់សម ប្រតិបត្តិគ្រប់សម័យដោយប្រពៃ ប្រសើរលើសសីលធម៌ធម្មតាសកល លោកថែមទៀត។ សីលធម៌ដែលព្រះសម្ពុទ្ធសំដែងទូន្មានសត្វ ជាសីលធម៌ ខ្ពស់ផុត ជាលំអខាងដើមនៃកុសលធម៌ទាំងពួង ជាម៌ាគាដ៏ត្រង់ ដឹកនាំសត្វ ទៅកាន់ទីផុតទុក្ខដែលជាគោលដៅទីបំផុត។ សីលធម៌ធម្មតាសកលលោក ជាច្បាប់សារវនពិតមែន តែពុំមែនជាច្បាប់ពេញលក្ខណៈបរិបូណ៌ ក្នុងការ ដឹកនាំសត្វលោក អោយលុះឥស្សរភាព (Liberté) បរិបូណ៌ ពោលគឺមោក្ស ធម៌នោះឡើយ។ សីលធម៌ធម្មតាសកលលោក បើ នឹង មានប្រសិទ្ធិភាព ពេញលេញ លុះត្រាតែប្រកបដោយបញ្ញា និង វិជ្ជាដទៃទៀតផង ទើបសមគួរ នឹង បានទទួលនាមថាជាសីលធម៌ប្រសើរពិតមែន ។
ពុទ្ធសាសនាស្តីពី កម្ម ”អំពើ” (Action) គឺអំពើល្អ អាក្រក់ អព្យាក្រិត (កុសលកម្ម អកុសលកម្មអព្យាកតកម្ម)។ កម្មជាច្បាប់ធម្មជាតិពុំ មែនជាច្បាប់តុលាការទេ។ ច្បាប់តុលាការប្រកបដោយភ័យច្រើនណាស់។ សូមជ្រាបថា កម្ម ដែលស្តីទុកក្នុងពុទ្ធសាសនា គឺកម្មមាន ចេតនា។ ចេតនា គឺសីល ចេតនាគឺកម្ម ។ [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|ព្រះពុទ្ធសាសនាដូចម្ដេច? | ព្រះធម៌ដែលព្រះសម្ពុទ្ធសំដែងប្រោសសត្វ ជាទស្សនវិជ្ជាឬអ្វី?| នៅមានត|
ព្រះធម៌ ឬហៅថា “ធម្ម” ដែលព្រះសម្ពុទ្ធសម្ដែងហើយនេះឬ ដែលអ្នកបស្ចឹមហៅថា “ទស្សនវិជ្ជា” (Philosophie)? ក្នុងអតីតកាល មាន ព្រះសម្ពុទ្ធច្រើនព្រះអង្គ ដែលនិព្វានកន្លងរំលងទៅយូរអង្វែងណាស់ ហើយ តែព្រះធម៌ថ្លៃវិសេសដែលទ្រង់បានសម្ដែងទុកហើយដើម្បីប្រោស សត្វលោកនេះ ឋិតថេរនៅបរិសុទ្ធ តាមរូបដើមដដែល ហេតុនេះហើយបានជាព្រះធម៌នេះហៅថា បកតិធម៌ “ធម៌ប្រក្រតី” ។
ព្រះធម៌នេះ កាលព្រះអង្គគង់ធរមាននៅឡើយ មិនមានចារឹកជាអក្សរទេ។ ក្រោយពុទ្ធបរិនិព្វាន ព្រះអរិយ សាវកទាំងឡាយច្រើនអង្គ បានធ្វើសង្គាយនា (មើលសៀវភៅ «ព្រះត្រៃបិដកជាភាសាខ្មែរ» នៅពុទ្ធសាសន បណ្ឌិត) (ផ្ទៀងផ្ទាត់) ពុទ្ធវចនៈទាំងអស់ ចាំរត់មាត់ស្ទាត់ (មុខបាឋ) បានរក្សាព្រះធម៌ជាពុទ្ធវចនៈតៗគ្នា ពីជំនាន់ មួយទៅជំនាន់មួយទៀត ទុករហូតដល់បច្ចុប្បន្នកាលនេះ។ ពុទ្ធសាសនាកន្លងទៅប្រមាណជា៥០០ ឆ្នាំ ព្រះសង្ឃសាវកចារឹកពុទ្ធវចនៈជាលាយ លក្ខណ៍អក្សរនៅកោះលង្កា។ ព្រះសម្ពុទ្ធសម្ដែងទុកថា ធម៌ព្រះអង្គនេះហៅថា ធម្មវិន័យ គឺធម៌១ វិន័យ១ តមកលោកចែកធម៌ជាពីរប្រការ គឺធម៌ ដែលមានអាថ៌រាក់ ហៅថា “ព្រះសូត្រ” ធម៌ដែលមានអាថ៌ជ្រាលជ្រៅ ហៅថា “ព្រះអភិធម្ម” កើតបានទៅជា៣ផ្នែកគឺ ព្រះវិន័យបិដក (មាន១៣ សៀវភៅ) សុត្តន្តបិដក (មាន៦៣សៀវភៅ) អភិធម្មបិដក (មាន៣៤សៀវភៅ) រួមហៅថា តិបិដក ឬ ត្រៃបិដក ឬក៏ ឃ្លាំងបី (Trible corbeille) ។ [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|ព្រិត្ដិការណ៍សំខាន់ | ដំណើរមកដល់ប្រទេសស្វីស នៃជនជាតិខ្មែរ|
ក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ ព្រឹត្ដិការណ៍ប្រត្ដិសាស្រ្ដសំខាន់ៗ ជាច្រើន នៃប្រទេសកម្ពុជា បានកើតឡើងឥតឈប់ឈរ។ ភ្លើងសង្រ្គាមដែលឆេះ ឆាបនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម បានរាលដាលមកដល់ប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩ សម្ដេចសីហនុ ខ្វល់ខ្វាយយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការបង្រ្កាបពួកឆ្វេងនិយមផង និង ពួកស្ដាំនិយមផង ដែលញ៉ាំង អោយសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសកម្ពុជាចុះដុនដាបយ៉ាងខ្លាំង បន្ថែមលើឥទ្ធិពល សង្រ្គាមនៅ ប្រទេសវៀតណាមកំពុងជះយ៉ាងខ្លាំង មកលើលំនឹងនយោបាយនៃប្រទេសកម្ពុជាផង។
សម្ដេចនរោត្ដមសីហនុទ្រង់បានសារភាពទទួលស្គាល់ អំពីបរាជ័យ នៃនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និង កំហុសដែលព្រះអង្គទ្រង់អោយកងទ័ពវៀក កុងតាំងមូលដ្ឋានទ័ពនៅលើកទឹកដីខ្មែរ ពេលនោះវៀកកុងបានកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរ អស់ ២ភាគ៣ទៅហើយ។ មកដល់ ឆ្នាំ១៩៧០ វៀកកុងមាន កងទ័ពចំនួន ២សែននាក់ តាំងមូលដ្ឋានទ័ពនៅពាសពេញព្រៃនៃប្រទេសខ្មែរ។ សម្ដេចសីហនុ ដែលបានចាត់អោយ លន់ នល់បង្កើតរដ្ឋាភិបាល មួយឈ្មោះ «រដ្ឋាភិបាលស្រោចស្រង់ជាតិ» ហើយនៅពេលដែលស្ថានភាព នយោបាយ កំពុងវឹកវរយ៉ាងខ្លាំង ព្រះអង្គទ្រង់បានយាងទៅកាន់ទី ក្រុងបារីសបាត់ទៅ ទើបជំរុញអោយមានរសៀល ថ្ងៃ ១៨មិនា ឆ្នាំ១៩៧០ ដ៏អាប់អួរកើតឡើងនៅពេលដែលព្រះអង្គទ្រង់គង់នៅទីក្រុងមូស្គូ។ [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|ពិធីបុណ្យផ្សេងៗ | ថ្ងៃបុណ្យមាឃបូជា|
កាលបើយើង នឹកនិយាយដល់ថ្ងៃបុណ្យមាឃបូជា យើងគ្រប់ៗ គ្នាដែលពុទ្ធសាស និក គង់ធ្លាប់បានដឹង បានលឺជារឿយៗ មកហើយដែរ ថ្ងៃនេះ យើងនាំគ្នាមកនិយាយ ម្ដង ទៀតអំពីភាពសំខាន់ៗ ទាំងឡាយ ដែលទាក់ទងនឹងផលប្រយោជន៍នៃថ្ងៃបុណ្យនេះ នឹងបានរួបរួមគ្នាអនុមោទនាកុសលផលបុណ្យតទៅ។
៩ ខែ បន្ទាប់អំពីការត្រាស់ដឹង និង ៣ ខែមុនការបរិនិព្វានរបស់ព្រះបរមសាស្តា មានកាលសម័យ និងហេតុដ៏សំខាន់ ២ យ៉ាង ដែលពុទ្ធបរិស័ទទាំងអស់ទួទាំងសកល លោកមិនអាចបំភ្លេចបាន ហើយបាននាំគ្នាធ្វើការគោរពបូជារំឭកនឹកដល់មហាអភិ លក្ខិតសម័យទាំងនោះ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ហើយដែលយើងនិយមហៅថា មាឃបូជា ព្រោះតែងរឿងរ៉ាវទាំងនោះបានកើតឡើង ត្រង់ចំពោះថ្ងៃពេញបូណ៌មី ១៥កើតខែមាឃដូចគ្នា នោះឯង ។ [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|គតិលោកភាគ១ | រឿងតាថេន និង សិស្សបីនាក់|
ឯរឿងចៅសននោះ ដើមឡើយមានសាមេណរ១អង្គ អ្នកស្រុកគេតែងហៅ លោកតាថេន។ លោក តាថេននោះជានេនខ្ជីខ្ជា លួចមាន់វត្ត ស្ងោរផឹកស្រាស៊ីបាយល្ងាចតែរឿយៗ មានមនុស្ស៣នាក់រួមចូលផឹក ស៊ីជាមួយផង។ លុះនៅយូរមកតាថេន រកប្រាក់ នឹង ទិញស្រាពុំបាន ហើយគិតកែ្រងនៅយូរទៅ អ្នកស្រុក គេដឹងថានេនផឹកស្រាគេនឹងបេណ្តញបំបរចាកអារាម ទើបនិយាយពិគ្រោះគ្នា នឹង មនុស្សទាំង៣ នាក់នោះ ថា យើងនៅក្នុងស្រុកធំនេះ អត្តខាត់ប្រាក់ចាយណាស់ ឧបាសកឧបាសិកា ញោមវត្តនេះ គេក៏ពុំមានសទ្ធា ធ្វើបុណ្យធ្វើទាន នឹង យើងឡើយ។ បើដូចេ្នះ គួរយើងចេញទៅស្រុកក្រៅ ដើរកកែខៃកុហកបញ្ឆោតអ្នក ស្រុកស្រែចំការ ដោយឧបាយកលផ្សេងៗ គឺអញធ្វើជាលោកធុតង្គរុក្ខមូល ចៅឯង៣នាក់ ធ្វើជាកូនសិស្ស ឧបដ្ឋាកដើរតាមក្រោយ ដើរនិយាយបញ្ចុះបញ្ចូលបបួលពួកអ្នកព្រៃអោយគេជឿថា អញវិសេសគេក៏និមន្ត ធ្វើបុណ្យទាន បានចតុប្បច្ច័យ ហើយសូមយើងកែខៃទិញបាយ ទិញស្រាផឹកទៅតាមកាល។
ឯមនុស្សទាំង៣នាក់នោះ ក៏យល់ព្រមតាមតាថេន ក៏រៀបរកឆ័ត្រមុងធុតង្គ នូវ គ្រឿងបរិក្ខារបានព្រមហើយ ទើបនាំមនុស្ស៣នាក់នោះ ចេញចាកស្រុកធំ ដើរទៅកាន់ស្រុកលើ តាថេនក៏កែ្លងខ្លួនជាលោកសង្ឃធុតង្គដោយព្រៃ ដល់វេលាព្រឹកក៏ចូល [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|គតិលោកភាគ១ | រឿងពាលសង្រួមហួសប្រមាណ|
ដូចនិទានពីតាបស១រូប ទៅតាំងអាស្រមកុដិនៅខាងជាយពៃ្រ១ នៅទៀបជនបទនោះមានឧបាសកម្នាក់ ជាអ្នករាប់អានតាបសនោះ បាន ថ្វាយខ្លួនជាអ្នកឧបដ្ឋាកជាអ្នកបំរើ។ ឯតាបសនោះ តែងចូលទៅកាន់ ត្រកូលនោះរឿយៗ លុះនៅយូរមក ឧបាសកនោះយកប្រាក់១ហឹបទៅ ផ្ញើទុកនឹងតាបស។
ឯតាបសក៏អោយឧបាសកកប់ហឹបប្រាក់ទុកក្នុងទី១ ដ៏សមគួរខាងទីអាស្រមនោះឯង ដល់យូរបន្តិចមក តាបសនោះកើតលោភចេតនា ទើបគិតថា អាត្មាអញនេះមកបួស ខំប្រព្រឹត្តរក្សាសីល ក៏យូរឆ្នាំណាស់ ហើយ មគ្គក៏មិនបានដល់ ផលក៏មិនបានសំរេចទាំង ឈានទៀតក៏មិនកើតម្តងសោះ បើដូច្នេះគួរតែអញ សឹក ចេញចាកសិក្ខាទៅជាឃរា វាសវិញ គិតប្រកបការរកស៊ីយល់ជាប្រសើរជាង ឯប្រាក់ដែលឧបាសក គេផ្ញើ នោះ អញ នឹង លួចយកទៅធ្វើជាដើមទុនប្រកបការខាងផ្លូវលោកិយបានហើយ តែនឹងលួចយកទៅ ឥឡូវនេះ ឧបាសកជាម្ចាស់គេ នឹង តាមតវ៉ាចោទថា អាត្មាអញលួច បើដូចេ្នះ មានតែគិតលួចជាការបង្វែងដាន កុំអោយម្ចាស់គេនោះសង្ស័យ នឹងខ្លួនអញបាន។
កាលបើតាបសគិតយល់ ឧបាយ១ដូច្នេះហើយ ទើបកកាយយកហឹបប្រាក់អំពីទីនោះ នាំទៅកប់ទុកទីដទៃ ដើម្បីមិនអោយម្ចាស់ប្រាក់ សង្ស័យ នឹងខ្លួន លុះកប់លាក់ហឹបប្រាក់ នោះហើយតាបសក៏រៀបគ្រឿងបរិក្ខារ [អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|គតិលោកភាគ១ | រឿងចៅពាលក្លែងភេទជាសង្ឃធ្វើគ្រូមើលស្កន់|
កាលនោះ មានមនុស្សស្រីម្នាក់ តាំងលំនៅ នៅភូមិសួនចំការ ផ្ទះនោះនៅដាច់ពីគេ នាងនោះមានកូនខ្ចី អាយុប្រហែល៨-៩ខែ តាំងពីប្តីស្លាប់ទៅ នាងនោះក៏មេម៉ាយនៅតែជាមួយ នឹង បងប្អូន ឯកូនខ្ចីនោះពុំ សូវជា ជួនកើតរោគគ្រុនស្កន់ជាន់ម្តងៗ កើតរីងរៃស្គមលឿង លុះនៅយូរបន្តិចមក មានមនុស្សម្នាក់ដឹង ថានាងមេម៉ាយនោះមានសម្បត្តិច្រើន ទើបវាស្វែងរកមើលចន្លោះឱកាស នឹងទៅបញ្ឆោតកុហកបោក ប្រាសនាងមេម៉ាយនោះ។
លុះដល់រដូវកាលគេច្រូតស្រូវ ទើបបងប្អូនញាតិមិត្រដែលនៅជាមួយផងនោះ គេនាំគ្នាទៅច្រូតស្រូវ ទាំងអស់គ្នា នៅតែនាងមេម៉ាយនៅចាំផ្ទះ មនុស្សពាលនោះកាលណាបានឱកាសហើយ វាក៏កោរក្បាល ហើយលួចយកស្បង់ចីពរលោកសង្ឃ ដែលគេគរចោលតាមគល់ពោធិមក ស្លៀកពាក់ធ្វើអាការកិរិយា ជាលោកសង្ឃ ដើរ ត្រង់ទៅផ្ទះនាងមេម៉ាយនោះ លុះដល់ហើយវាធ្វីជាដើរឈររេរានៅមុខផ្ទះ ឯនាង មេម៉ាយនោះអង្គុយនៅរានហាល អោយកូនបៅដោះ លុះបានឃើញអ្នកកែ្លងភេទនោះ ហើយ ក៏នឹកថាលោកសង្ឃបរិសុទ្ធ >>[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
|គតិលោកភាគ១
|
រឿងឃុនរ៉ាតចាញ់បោកចៅពាល|
មានកាលថ្ងៃ១ មានមនុស្សម្នាក់ វាយកខែ្សមាសមួយ ខែ្សឡើងទៅលើផ្ទះឃុនរ៉ាត ហើយវានិយាយថា «ខ្ញុំបាទទ័លចាយពេកណោស់ខ្ញុំយក
ខែ្សនេះមកបញ្ចាំ នឹងលោក សូមបញ្ចាំទុកប្រាក់ ៣០រៀល ខ្ញុំបាទជូនការលោក១ខែ ៣កាក់ៗ រៀងទៅ សូមលោកមេត្តាជួយដោះធុរៈខ្ញុំបាទម្តង
នេះទៅ»។ ឃុនរ៉ាតថាៈ «ខែ្សឯងនេះមាសទំងន់ប៉ុន្មានដំឡឹងប្រាប់មក? ថាៈ
«ខែ្សខ្ញុំបាទនេះធ្វើមកទំងន់៣តំឡឹង២ជី»ឃុនរ៉ាតថា «ខែ្សឯងនេះកែ្រង
ក្រលៃទេដឹង យើងនៅសង្ស័យណាស់?
បាទខែ្សខ្ញុំបាទនេះ គឺមាសសុទ្ធពិតប្រាកដមែនបើលោកមិនជឿខ្ញុំបាទ សូម
អញ្ជើញលោក យកទៅអោយជាងគេសាក ឬកាត់មើលចុះ បើទៅជា
ក្រលៃដូចពាក្យលោកថានោះ ខ្ញុំបាទហ៊ានអោយលោកធ្វើទោសខ្ញុំបាទ
ដោយប្រការផ្សេងៗ»។
ឃុនរ៉ាតក៏យកខែ្សនោះ ទៅអោយជាងទងគេមើល។ នាយជាងទងនោះ បានកាត់មើល បន្តិចទៅ ក៏ឃើញជាមាសប្រាកដ ទើបជំរាបឃុនរ៉ាតថា មាសមែនហើយលោក ចូរលោក ទទួលយកទុកចុះ មិនខាតទេ ទើប ឃុនរ៉ាតវិលមកផ្ទះ ហើយនិយាយកត់ត្រាសញ្ញាឈ្មោះ នឹង ចៅនោះព្រម ចិត្តគ្នា ទើបយកប្រាក់៣០រៀលប្រគល់អោយទៅចៅនោះ ចៅពាលបាន ប្រាក់ហើយ ក៏លាឃុនរ៉ាតមកទីលំនៅអាត្មា។ >>[អានសេចក្ដីពិស្ដារបន្ដ..]
បុណ្យកឋិន វត្ដសង្ឃារាម ២០១១
អត្ថបទចាស់ៗ
- ប្រស្នារឿងស្រីល្អ ទឹកផ្អែម : ស្រ្ដីយ៉ាងណា ហៅថាល្អលើសស្រ្តីទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ទឹកយ៉ាងណា ជាទឹកផ្អែម «គតិលោកភាគ១»។
- វិចារណកថា : សៀវភៅតូចៗ ពីភាគទី១ ដល់ភាគទី១០ អោយឈ្មោះថា «គតិលោក»...។
- សូមស្វាគមន៍!!.. ទំព័រមណ្ឌលវប្បធម៌ខ្មែរនៅស្វីស ភាសាខ្មែរបានចាប់បើកជាសារធារណ កាលពីថ្ងៃ ទី១ ខែធ្នូ ២០១១។
- ប្រវត្ដិ &ប្រស្នាគតិលោក : ឧកញ៉ាសុត្តន្តប្រីជា ឥន្ទ កើតថ្ងៃចន្ទ ខែអាសាធ ឆ្នាំវក ពស២៤០៣ គឺត្រូវនឹងថ្ងៃទី២២ កក្កដា ឆ្នាំ១៨៥៩។
- ច្បាប់ល្បើកថ្មី : ព្រះភិរម្យង៉ុយ យល់យ៉ាងច្បាស់ អំពីសីលធម៌ក្នុងសង្គម ថែមទាំងមានវោហាសាសន៍ប៉ិនប្រសព្វ ពោលជាទំនុកច្រៀង ជាបទទូន្មានជនប្រុស ស្រី យ៉ាងពិរោះជក់ចិត្ដ
- សេចក្ដីរំលឹកដាស់តឿន : បណ្ដាំក្រមង៉ុយ គឺជាកំរងអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ដ៏រស់រវើកមួយ ចូលជ្រួតជ្រាបក្នុងសង្គមខ្មែរតាំងពីច្រើនឆ្នាំមក ហើយ។ ពាក្យកាព្យជាបទ ទូន្មាន ចំៗនេះ ស្ថិតដក់ជាប់ នៅក្នុងដួងព្រលឹងកូនខ្មែរគ្រប់សម័យកាល...
- ពុទ្ធសាសនាដូចម្ដេច? : អ្នកមេគិត (Grands Penseurs) ទាំងអស់ បានធ្វើការពិសោធន៍ពីលទ្ធិសាសនា ពិសោធហើយ ពោលអះអាង ថាមាន «អាទិទេព» (Dieu) ជាមហេសូរ «មហាទេពជាកំពូល» ឬ ប្រជាបតិ «ម្ចាស់សព្វសត្វ» ។
- សោកនាដកម្មនៅកោះពេជ្រ : ទោះជាពេលវេលាបានកន្លងផុតទៅអស់រយៈ ១ ឆ្នាំហើយ ក៏ពិតមែនតែភាពរន្ធត់តក់ស្លុត ក៏នៅតែ
- ពុទ្ធប្រវត្ដិសង្វេប : ព្រះសិទ្ធត្ថ ទ្រង់ប្រសូត ថ្ងៃសុក្រ ១៥កើតពេញបូណ៌មី ខែពិសាខ ឆ្នាំច ក្នុងរាជ្យវង្ស គោតម ព្រះបិតានាម ព្រះ សុទ្ធោទន ព្រះមាតា ព្រះនាម សិរិមហាមយា ជាក្សត្រក្នុងបក្សសម្ព័ន សាក្យៈ សោយរាជ្យនៅក្នុងនគរកបិលពស្ដុ។
- បង្រៀនឲ្យប្រើសតិបញ្ញា និង ឲ្យដំណោះស្រាយទុក្ខតាមផ្លូវត្រូវ|ព្រះពុទ្ធសាសនាបង្រៀនសង្កាត់ធ្ងន់លើសតិបញ្ញាក្នុងទង្វើរបស់ជីវិត..
















