ថ្ងៃសៅរ៍ ទី9.តុលា 2021.ម៉ោង 9:16
ព្រិត្ដិការណ៍ ឆ្នាំ២០០២ កក្កដា

ថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ តួ​លេខ នៃ ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​វៀត​ណាម គឺ​ខ្ពស់​បំផុត​ នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​ធ្វើ​ជំ​រឿន​ថ្មី​ៗ​នេះ ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ក្រ​សួង​មហា​ផ្ទៃ​។​ ជំ​រឿន​សម្រាប់​ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​បរ​ទេស​ទូ​ទៅ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​គ្រប់​ ២៤​ខេត្ត​ - ​ក្រុង​ កាល​ពី​ដើម​ខែ​មិថុនា​ បាន​បង្ហាញ​ថា​ ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​វៀត​ណាម​ កាន់​តែ​ច្រើន​បា​ន​រស់​នៅ​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​ នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​ កណ្តាល កំពង់​ចាម​ ព្រះ​សី​ហនុ និង​ ខេត្ត​កោះ​កុង​ ច្រើន​ជាង​ខេត្ត​ដទៃ​ទៀត​។ “ពួក​គេ​ឆ្លាត​ណាស់​ គឺ​ពួក​គេ​ប្រមូល​គ្នា​ទៅ​រស់​នៅ​ តែ​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ ដែល​ពួក​គេ​អាច​ធ្វើ​ជំនួញ​បាន​យ៉ាង​ងាយ​ស្រួល​”​។​ ការ​ធ្វើជំ​រឿន​បាន​បង្ហាញ​ថា​ ៩២​គ្រួសារ​ ឬ ​១៦៣​ ​នាក់​រស់​នៅ​ខុស​ច្បាប់​នៅ​ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​ និង​ មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ទៀត ដែល​កាន់​អត្ត​សញ្ញាណ​ប័ណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​។​ ជំរឿន​នេះ​ ក៏​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ១០០, ៥០០ និង​ជាង ២.០០០ គ្រួសារ​នៅ​កោះ​កុង​ ព្រះ​សីហនុ​ និង​ ភ្នំពេញ ​រស់​នៅ​​ខុស​​ច្បាប់។ ជំរឿន​នៅ​តែ​បន្ត​ធ្វើ​នៅ​តាម​ខេត្ត​ទាំង​នេះ​ និង នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រ​ទេស​។ សមា​ជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​គណ​បក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ លោក​កឹម​ សុខា បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ ចំពោះ​ការ​ធ្វើ​ជំរឿន​នេះ​ ដោយ​និយាយ​ថា ជំរឿន​នេះ​អាច​ធ្វើ​អោយ​ពល​រដ្ឋ​វៀត​ណាម​ខុស​ច្បាប់​ទាំង​នេះ​ មាន​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​។​ លោក​បាន​និយាយ​ថា​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ជន​ជាតិ​វៀត​ណាម ​១ លាន​នាក់​កំពុង​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព)

ថ្ងៃទី ២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន​ សែន ជំរុញ​អោយ​គណ​បក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច និង គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ លុប​ចោល​ពិធី​គោរព​ដល់​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ប្រហារ​មួយ​ ដែល​លោក​បាន​រៀប​ចំកាល​ពី​ ៥​ឆ្នាំ​មុន ដើម្បី​ដណ្តើម​កាន់​កាប់​រដ្ឋា​ភិបាល​ទាំង​មូល​។​ លោក​ហ៊ុន សែន បាន​ប្រាប់​អ្នក​យក​ព័ត៌​មាន​ថា​ ការ​បើក​ដំបៅ​ចាស់​ឡើង​វិញ​ នឹង​ បង្ក​អន្ត​រាយ​ដល់​ប្រ​ទេស ហើយ​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​អោយ​ប្រជា​ជន​ខឹង​។​ លោក​ហ៊ុន សែន បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “វា​ជា​សិទ្ធិ​របស់​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ​ណា​មួយ​ ដែល​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​ពួក​គេ​ចង់​ធ្វើ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​គិត​ថា​ ប្រសិន​បើ​ដំបៅ​មិន​ឈឺ​ កុំ​យក​ឈើ​ចាក់​” ​ ។ [អេភី]

ថ្ងៃទី ៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ទោះ​បី​មាន​ការ​បដិ​សេធ​ពី​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ន​រណ​រិទ្ធិ​ និង​ សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ ជុំ​វិញ​ការ​បង្កើត​ “​គណ​កម្មការ​ព្រំ​ដែន​ឯក​រាជ្យ​” ក៏​ដោយ​ ក៏​សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ លោក​សុន​ឆ័យ​ នៅ​តែ​សង្ឃឹម​ថា គាត់​អាច​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ពួក​គេ អោយ​យល់​ពី​សា​រ​សំខាន់​ និង​ សុឆន្ទ​​ នៃ ការ​បង្កើត​គណ​កម្ម​ការ​នេះ​។ សមា​ជិក​សភា​ ដែល​មាន​លក្ខណ​សម្បត្តិ​គ្រប់​គ្រាន់​ បាន​និយាយ​ថា​ “ខ្ញុំ​បាន​បញ្ជូន​សំណើ​ ទៅ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​របស់​ខ្ញុំ​រួច​ហើយ​ ហើយ​ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា​ ខ្ញុំ​ នឹង​ ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​អោយ​ទៅ​ជួប​ព្រះ​អង្គ​នៅ​សប្តាហ៍​ក្រោយ​”​។​ លោក​បាន​និយាយ​ថា​ លោក​ក៏​គ្រោង​ នឹង​ ជួប​ប្រ​ជុំ​ផ្ទាល់​ជា​មួយ​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នរណ​រិទ្ធិ​ ដើម្បី​ទូល​ព្រះ​អង្គ​អំពី​កិច្ច​ការ​សំខាន់​នេះ​។ លោក​បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា​ “បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ប្រជុំ​ជា​មួយ​សម្តេច​ក្រឡា​ហោម​ស ខេង ខ្ញុំ នឹង ឆ្លៀត​ឱកាស​ ព្យា​យាម​ជួប​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ ដើម្បី​ស្វែង​យល់​អំពី​គោល​បំណង​តែ​មួយ​គត់​របស់​ខ្ញុំ​ ក្នុង​ការ​បញ្ចប់​បញ្ហា​ព្រំ​ដែន​ជា​មួយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​”​។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “យើង​ត្រូវ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ តាម​រយ​ការ​ចរ​ចា ​ដោយ​ផ្អែក​​លើ​គោល​ការណ៍​ច្បាប់​”​។ មុន​នេះ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ន. រណរិទ្ធិ និង សមា​ជិក​សភា​លេច​ធ្លោ ​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​លោក​ជាម យៀប​ និង​ សហ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ​ លោក​ទៀ បាញ់ បាន​ច្រាន​ចោល​ទាំង​ស្រុង​ នូវ​លិខិត​របស់​លោក​សុន ឆ័យ ដែល​បាន​ផ្ញើ​ទៅ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ ន.សីហនុ​ ក្នុង​គោល​បំណង​បង្កើត​គណ​កម្ម​ការ​ព្រំដែន​ ដោយ​និយាយ​ថា​ ការ​បង្កើត​គោល​បំណង​ គណ​កម្ម​ការ​ព្រំ​ដែន​ឯក​រាជ្យ​ នឹង​ ជ្រៀត​ជ្រែក​កិច្ច​ការ​របស់​ស្ថា​ប័ន​ប្រតិ​បត្តិ​។​ លោក​ទៀ បាញ់ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “វា​មិន​មែន​ជា​តួនា​ទី​របស់​សភា​ទេ​”​។ សុន ឆ័យ បាន​បន្ថែម​ថា​ “ខ្ញុំ​មាន​ការ​ខក​ចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ចំពោះ​សហ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ​ ទៀ បាញ់ (សមា​ជិក​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា)​ ដែល​បាន​​បម្រើ​​កា​រ​​ ជា​​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ការ​ពារ​ជាតិ​អស់​រយ​ពេល​ជា​យូរ​មក​ហើយ ប៉ុន្តែ​មិន​ដឹង​ថា​ ដី​របស់​យើង​នៅ​ឯណា​ទេ​”​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព

ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ បាន​បញ្ជូន​សំណើ​ទៅ​កាន់​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នរណរិទ្ធិ ដើម្បី​ដក​អភ័យ​ឯក​សិទ្ធិ​តំណាង​រាស្ត្រ​របស់​សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ថាច់ សាង ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ ជា​មេ​ដឹក​នាំ​រណ​សិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ភ្នំពេញ​។ លោក​ថាច់​ សាង​ បាន​រៀប​ចំ​ពិធី​រំលឹក​ខួប​លើក​ទី ៥៣ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ​៤ ខែ​មិថុនា​ នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដែល​ជា​ថ្ងៃ​​ដែល​បារាំង​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​កាត់​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម​ អោយ​ទៅ​វៀត​ណាម​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤៩​។ ការ​រំលឹក​អនុស្សាវ​រីយ៍​នេះ បាន​ជំ​រុញ​អោយ​មាន​លិខិត​មួយ​ពី​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​វៀត​ណាម​ ស្នើ​សុំ​អោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ចាត់​វិធាន​ការ​បញ្ឈប់​រាល់​សកម្ម​ភាព​ នៃ ចល​នា​នេះ​ ដែល​វា​ នឹង ធ្វើ​អោយ​ខូច​ដល់​ទំនាក់​ទំនង​ នៃ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​។ មន្ត្រី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​មួយ​ចំនួន​ បាន​និយាយ​ថា​ មាន​អតីត​យុទ្ធ​ជន​តស៊ូ​ផ្សេង​ទៀត​ ធ្លាប់​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ នឹង​ រដ្ឋា​ភិបាល​ ដែល​បាន​លើក​បន្ដុប​ដោយ​វៀត​ណាម​។​ មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​បាន​និយាយ​ថា​ “ពួក​គេ [យុទ្ធ​ជន​តស៊ូ]​ នៅ​តែ​ចង់​ដណ្តើម​យក​ដី​“ កូសាំង​ស៊ីន​”​ ដែល​បាន​បាត់​បង់​ទៅ​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៩”​។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​ ក្រសួង​យល់​ថា ​“រណ​សិរ្ស​នេះ គឺ​ជា​ការ​គំរាម​កំហែង​ដល់​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ ​នៃ​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង​ សមាជិក​អាស៊ាន​របស់​អាស៊ាន​”​ ។ លោក​ស ខេង រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ មុខ​មាន​គោល​នយោ​បាយ​បង្កើត​ក្រុម​ប្រដាប់​អា​វុធ​ លោក​បាន​ពន្យល់​ថា​“ វា​មិន​អាច​ទទួល​យក​បា​ន​ទេ ហើយ​វា​រំលោភ​មាត្រា ​៥៣ ​នៃ រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​មដែល​ហាម​ឃាត់​ ការ​បង្កើត​មូល​ដ្ឋាន​យោ​ធា​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ ដើម្បី​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ប្រ​ឆាំង​ នឹង ប្រទេស​ទី​បី​”​។ លោក​ស ខេង ដែល​ជា​សមា​ជិក​គណ​កម្មា​ធិការ​កណ្តាល​ ដ៏​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​ របស់​​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា រដ្ឋា​ភិបាល ​នឹង​ មិន​ចាត់​វិធាន​ការ​ណា​មួយ​ប្រ​ឆាំង នឹង​ សមា​គម​ខ្មែរ​កម្ពុ​ជា​ក្រោម​ ទាំង​ អស់​ដែល​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ ដើម្បី​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​របស់​ជន​ជាតិ​ភាគ​តិច​ខ្មែរ​ ដែល​រស់​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​ទេ​។ [កោះ​សន្តិភាព)

ថ្ងៃទី ៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ លោកហោ ណាំហុង បាន​ប្រាប់​អ្នក​យក​ព័ត៌​មាន​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ព្រហ​ស្បតិ៍​ថា លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន បាន​និយាយ​ជា​មួយ​អគ្គ​លេខា​ធិកា​រ​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ លោក​កូហ្វី​ អាណាន់ ស្តី​ពី​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ក្តី​ លើ​មេ​ដឹក​នាំ​​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​។ លោក​ហោ​ណាំហុង​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ពិភាក្សា​ តាម​ទូរ​ស័ព្ទ​រួច​មក​ ភាគី​ទាំង​ពីរ​បាន​យល់​ដឹង​ ហើយ​ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា UN នឹង​ឆ្លើយ​តប​ជា​វិជ្ជ​មាន លើ​ជំហរ​ថ្មី​របស់​កម្ពុជា​។ (សារ​ព័ត៌​មាន​ក្យូដូ​) ថ្ងៃទី ៧ ខែកក្កដាឆ្នាំ ២០០២

ទីស្តី​ការ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ បាន​អនុ​ម័ត​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​មួយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​ ដោយ​រៀប​ចំ​ ចំនួន​អាសនថ្មី នៃរដ្ឋសភាជាតិ ដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាគ្រោង នឹង រៀប​ចំការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៦ ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ ​២០០៣ ។ លោក ហ៊ុន សែន បាន​សំ​រេច​ចិត្ត​បន្ថែម​អាសន​​​​សមា​​ជិក​​សភា​​ក្នុង​​ចំនួន ១២២ អាសន​បច្ចុប្បន្ន​បន្ថែម​ទៀត​។ អាសន​ថ្មី​ នឹង​ ត្រូវ​បាន​បម្រុង​ទុក​សម្រាប់​សមា​ជិក​សភា​ជាប់​ឆ្នោត​ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​បន្ទាប់​ នៅ​ក្នុង​មណ្ឌល​បោះ​ឆ្នោត​ខេត្ត​ឧត្តរ​មាន​ជ័យ​។​ អង្គ​​ប្រជុំ​ក៏​បាន​ឯក​ភាព​លើ​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​មួយ​ ដែល​កំណត់​គោល​នយោ​បាយ​របស់​ជាតិ​ និង​ ការពារ​ព្រៃ​ឈើ​នៅ​កម្ពុជា​។ ច្បាប់​នេះ​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ឡើង​ ដោយ​ក្រសួង​កសិ​កម្ម​រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​ នេសាទ​។ ទីស្តី​ការ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ នឹង​ បញ្ជូន​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ទាំង​ពីរ​នេះ​ ទៅ​រដ្ឋ​សភា​ ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​ពិភាក្សា​ មុន​ពេល​ដែល​សេច​ក្តី​ព្រាង​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)

ថ្ងៃទី ៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ បន្ទាប់​ពី​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធ​សភា​ លោក​ជា ស៊ីម អង្គ​ការ​អន្តរ​ជាតិ​ នៃ សមា​ជិក​សភា​ មក​ពី​ជាង​ ១០០ ប្រ​ទេស​បាន​បញ្ជាក់​សា​ជា​ថ្មី​នូវ​ការ​ថ្កោល​ទោស​របស់​ខ្លួន​ ចំពោះ​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ ដែល​ការ​បណ្តេញ​បុរស​បី​នាក់​ចេញ​ពី​សមា​ជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ​មុន​។​ សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​របស់​សហ​ភាព​អន្តរ​សភា​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ទី​ក្រុង​ហ្សឺ​ណែវ​ បាន​ដក​ស្រង់​សម្តី​លោក​ជា ស៊ីម ជា​ការ​សរ​សេរ​ថា “ការ​អនុ​វត្ត​ច្បាប់​របស់​យើង​ផ្តល់​នូវ​ការ​បាត់​បង់​អាសន​ក្នុង​ព្រឹទ្ធ​សភា​ ក្នុង​ករណី​ ដែល​សមា​ជិក​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​បណ្តេញ​ចេញ​ ពី​គណ​បក្ស​របស់​ខ្លួន​”​។​ លិខិត​របស់​លោក​ជា ស៊ីម បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ដោយ​សារ​តែ​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ បោះ​ឆ្នោត​អោយ​គណ​បក្ស​ ជា​ជាង​បុគ្គល​សមា​ជិក​ភាព​ របស់​សមា​ជិក​សភា​ របស់​អ្នក​នយោ​បាយ មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​ នឹង​ ភាព​ស្មោះ​ត្រង់​របស់​គណ​បក្ស​របស់​ពួក​គេ​។​ ​ទោះ​យ៉ាង​ណា​ប្រព័ន្ធ​បោះ​ឆ្នោត​ ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក៏​ដោយ​ គណ​បក្ស​នយោ​បាយ មិន​អាច​ដក​ហូត​អាណ​ត្តិ​សភា​បាន​ទេ លុះ​ត្រា​តែ​ច្បាប់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចែង​យ៉ាង​ច្បាស់​ ដោយ​ច្បាប់​ និង​ គ្រប់​គ្រង​ដោយ​នីតិ​វិធី​ជាក់​លាក់​មួយ​”​។ នៅ​ខែ​ធ្នូ​ឆ្នាំ ២០០១​ គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​បាន​បណ្តេញ​ លោក​ ឆាង​ សុង ផៃ ស៊ីផាន​ និង ពៅ សារ៉ាត់​។ មន្ត្រី​គណ​បក្ស​ បាន​និយាយ​ថា​ បុរស​ទាំង​បី​នាក់​បាន​ឃ្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​ជួរ​គណបក្ស​ នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​អត្ថា​ធិប្បាយ​របស់​ពួក​គេ​ នៅ​ជាន់​ព្រឹទ្ធ​សភា។ កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំនេះ​ IPU បាន​វិនិ​ច្ឆ័យ​ការ​បណ្តេញ​សមា​ជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​ខុស​ច្បាប់​ ដោយ​កត់​សម្គាល់​ថា​ សេរី​ភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​របស់​ពួក​គេ​ ត្រូវ​បាន​ធានា​ដោយ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)

អ្នក​ម៉ៅ​ការ​ការ​ពារ​ជាតិ​សហ​រដ្ឋ​អា​មេរិក​ម្នាក់ បាន​ផ្តល់​ជូន​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុ​ជា ជា​មួយ​ព័ត៌​មាន​តាម​កុំព្យូ​ទ័រ​នៅ​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​នេះ​ រៀប​រាប់​លម្អិត​អំពី​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​រាប់​រយ​ ដែល​យន្ត​ហោះ​អាមេ​រិក​បាន​ធ្វើ​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ ក្នុង​សង្គ្រាម​វៀត​ណាម​។ ក្រុម​មន្រ្តី​បាន​និយាយ​ថា ព័ត៌​មាន​នេះ​មាន​គោល​បំណង​ជួយ​ក្រុម​ដោះ​មីន​កម្ពុជា​ បោស​សំអាត​ដី​សម្រាប់​អ្នក​តាំង​លំនៅ​ និង ការ​អភិ​វឌ្ឍ​កសិ​កម្ម​។ ព័ត៌​មាន​បាន​មក​ពី​ប័ណ្ណ​សារ​ជាតិ​ របស់​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិក ដែល​ដើម​ឡើយ​ត្រូវ​បាន​ផ្គត់​ផ្គង់​ ដោយ​អ្នក​បើក​យន្ត​ហោះ​ បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​បេ​ស​ក​កម្ម​របស់​ពួក​គេ​។ [អេភី]

សារ​ព័ត៌​មាន​ក្នុង​ស្រុក​វៀត​ណាម​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ បាន​រាយ​ការណ៍​ថា ប្រទេស​វៀត​ណាម និង​ កម្ពុជា បាន​ឯក​ភាព​គ្នា​បង្កើត​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ទ្វេ​ភាគី​ អោយ​កាន់​តែ​ជិត​ស្និទ្ធ​ថែម​ទៀត​ នៅ​ក្នុង​អាស៊ាន​ និង​ ក្រប​ខ័ណ្ឌ​តំបន់​ផ្សេង​ទៀត​។ កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ពិភាក្សា​ រវាង​គណ​ប្រតិភូ​ទី​ប្រឹក្សា​ របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន និង​ មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​ នៃ ​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​វៀត​ណាម​។ លោក​ឱម​ យិន​ទៀង​ ជំនួយ​ការ​លោក​ហ៊ុន​ សែន បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា លោក​បាន​ចែក​រំលែ​ក​ទស្សន​ ជា​មួយ​អនុ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​អចិន្រ្តៃយ៍​វៀត​ណាម​ លោក​ង្វៀន ឌិញ​ប៊ិន Nguyen Dinh Bin ថា​ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ គួរ​តែ​ធ្វើ​ការ​ខិត​ជិត​គ្នា​ លើ​គំនិត​ផ្តួច​ផ្តើម​នា​នា​ ក្នុង​តំបន់​រួម​មាន​អនុ​តំបន់​មេ​គង្គ​ និង គម្រោង​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ ដើម្បី​អភិ​វឌ្ឍ​តំបន់​ក្រី​ក្រ​ នៅ​តាម​បណ្តោយ​បូព៌ា​។ ច្រក​របៀង​ខាង​លិច​។​ ពួក​គេ​ក៏​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ការ​កត់​សម្គាល់​ លើ​បញ្ហា​ដែល​មាន​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ ទាក់​ទង​ នឹង សេដ្ឋ​កិច្ច​សន្តិ​សុខ​ និង នយោ​បាយ​ នៅ​ក្នុង​ឆាក​តំបន់​ និង អន្តរ​ជាតិ​។​ ប្រតិ​ភូ​កម្ពុជា​ បាន​បញ្ចប់​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ច​រយ​ពេល​មួយ​សប្តាហ៍​ នៅ​ទី​ក្រុង​ហាណូយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​។ [Xinhuanet]

មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស បាន​និយាយ​ថា ប្រទេស​កម្ពុ​ជា​គាំ​ទ្រ​ការ​គាំ​ទ្រ​ដល់​ប្រ​ជា​ជន​ប៉ាឡេ​ស្ទីន និង​ មេ​ដឹក​នាំ​របស់​ពួក​គេ​គឺលោក Yasser Arafat ក្នុង​គោល​ដៅ​បង្កើត​រដ្ឋ​ប៉ា​ឡេ​ស្ទីន​។ លោក​ហោ​ ណាំហុង រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរ​ទេស​ បាន​ថ្លែង​ក្នុង​ឱកាស​ជួប​ជា​មួយ​ឯក​អគ្គ​រដ្ឋ​ទូត​​ថ្មី​ របស់​ប្រទេស​យេ​ម៉ែន​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា​ថា​ “​ប្រទេស​កម្ពុជា​គាំ​ទ្រ​ប្រជា​ជន​ប៉ា​ឡេ​ស្ទីន និង លោក​ Yasser Arafat​ ក្នុង​ការ​បង្កើត​រដ្ឋ​ប៉ា​ឡេ​ស្ទីន​”​។ លោក​ហោ​ ណាំហុង​មាន​ប្រសាសន៍​ថា មាន​តែ​ប្រជា​ជន​ប៉ា​ឡេ​ស្ទីន​ទេ ដែល​អាច​ជ្រើស​រើស​មេ​ដឹក​នាំ​របស់​ខ្លួន​។ “វា​​មិន​​គួរ​​ជា​តួ​នា​ទី​របស់​អ្នក​ខាង​ក្រៅ ​ដើម្បី​ជំរុញ​អោយ​មាន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នោះ​ទេ​”។ លោក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​បាន​សារ​ភាព​ថា​ លោក Yasser Arafat មាន​បញ្ហា​ផ្ទៃ​ក្នុង​ជា​ច្រើន​ ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​ ប៉ុន្តែ​បាន​និយាយ​ថា​ ពិភព​លោក​​គួរ​តែ​ជួយ​គាត់​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ទាំង​នោះ​ ជា​ជាង​ព្យា​យាម​ដក​គាត់​ចេញ​ពី​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​អាជ្ញា​ធរ​ប៉ា​ឡេ​ស្ទីន​។ ការ​លើក​ឡើង​របស់​លោក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​កម្ពុជា​ ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក​ គាំ​ទ្រ​ការ​អំពាវ​នាវ​របស់​អ៊ីស្រា​អែល​ អោយ​មេ​ដឹក​នាំ​ប៉ាឡេ​ស្ទីន​ថ្មី​ជំនួស​លោក​ Yasser Arafat ។ [THE TIMES OF INDIA]

ព្រះអង្គម្ចាស់ ន. រណរិទ្ធិ បាន​មាន​បន្ទូល​ថា ព្រះ​អង្គ​ នឹង គាំ​ទ្រ​ព្រះ​អនុជ​មាតា​ទី​ទៃ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ គឺ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ សីហ​មុនី​ ជា​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះ​មហាក្សត្រ នរោត្តម​សីហនុ​“​ ខ្ញុំ​ចង់​និយាយ​ថា​ ខ្ញុំ​គាំ​ទ្រ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​សីហ​មុនី​ ពី​ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​គាំ​ទ្រ​ខ្ញុំ​ដែរ​” ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​ឫទ្ធិ​បាន​ប្រាប់​អ្នក​សារ​ព័ត៌​មាន​ ឆ្លើយ​តប​ នឹង​ សំនួរ​នានា​ថា​ តើ​​អ្នក​ណា ​នឹង​ ក្លាយ​ជា​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​ ប៉ុន្តែ​ព្រះ​អង្គ​​មិន​​បាន​បញ្ជាក់​ថា តើ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ស៊ីហ​មុនី បាន​ផ្តល់​ការ​គាំ​ទ្រ​បែប​ណា​ទេ។​ (សារ​ព័ត៌​មាន​ក្យូដូ​ ០៧/០៩/០២)

ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ បាន​កោះ​ប្រជុំ​អភិ​បាល​ខេត្ត​ទាំង​អស់​ ដើម្បី​ពិភាក្សា​អំពី​ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​ជន​បរ​ទេស​នៅ​កម្ពុជា​។ យោង​តាម​មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ ដែល​សុំ​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ​បាន​អោយ​ដឹង​ថា​ ក្រសួង​ និង អភិ​បាល​ខេត្ត​បាន​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​ ដើម្បី​វាយ​តម្លៃ​ពី​ដំណើរ​ការ ​នៃ​ ការ​ធ្វើ​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​។​ លោក​បាន​បដិ​សេធ​មិន​ផ្តល់​ព័ត៌​មាន​លម្អិត​ទេ​។ អភិ​បាល​រង​ខេត្ត​កណ្តាល​លោក​ទេព នីណារី មាន​ប្រសា​សន៍​ថា អភិ​បាល​ខេត្ត​ និង មន្ត្រី​ក្រសួង​ បាន​ពិភាក្សា​អនុ​វត្ត​ច្បាប់​អន្តោ​ប្រ​វេ​សន៍តឹង​រឹង​ និង ប្រមូល​ស្ថិតិ​ជន​អន្តោ​ប្រ​​វេ​សន៍​បរ​ទេស​ហើយ​ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​បរ​ទេស​ខុស​ច្បាប់​ មិន​ហ៊ាន​ជ្រៀត​ចូល​ក្នុង​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​។​ លោក​អភិ​បាល​បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “អាជ្ញា​ធរ​របស់​យើង​ ត្រូវ​ការ​គ្រប់​គ្រង​ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​ខុស​ច្បាប់ អោយ​បាន​តឹង​រឹង​ជាង​មុន​ ជា​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជិត​ព្រំ​ដែន​កម្ពុ​ជា - វៀត​ណាម​”​។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​ “​ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា យើង​អាច​អនុ​វត្ត​ច្បាប់​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍ ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធ​ភាព​”​។ ច្បាប់​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​ ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុ​ម័ត​ដោយ​រដ្ឋ​សភា​ ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩៤ បាន​ជំរុញ​អោយ​ប្រធា​នាធិប​តី​វៀត​ណាម​ សរ​សេរ​លិខិត​ទៅ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ ន. សីហនុ ដើម្បី​បង្ហាញ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​របស់​គាត់​ ចំពោះ​រដ្ឋា​ភិបាល​ភ្នំពេញ ដែល​អាច​ប្រើ​ច្បាប់​ដើម្បី​និរ​ទេស​ជន​ជាតិ​វៀត​ណាម​ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ទៅ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​វិញ​។ [កោះ​សន្ដិ​ភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ០៧/១០/០២]

ថ្ងៃទី ៩ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ម្ចាស់​ក្សត្រី ន. មុន្នី​នាថ​សីហនុ អំពាវ​នាវ​អោយ​ប្រជា​ជន​កម្ពុ​ជា​ទាំង​អស់​ ចូល​រួម​ដាំ​ដើម​ឈើ​ ដោយ​សង្កត់​ធ្ងន់​លើ​សារ​សំខាន់​ នៃ​ ការ​ការពារ​ និង​ ការ​អភិ​វឌ្ឍ​ធន​ធាន​ព្រៃ​ឈើ សត្វ​ព្រៃ​ និង ​ត្រី​។ នៅ​ក្នុង​ពិធី​ជួប​ជុំ​ប្រារព្ធ​ទិវា​ Arbor ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ ព្រះ​មហាក្ស​ត្រិ​យានី​ បាន​មាន​បន្ទូល​ថា​ សកម្ម​ភាព​ដាំ​ដើម​ឈើ​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ មាន​សារ​សំខាន់​បំផុត​ ចំពោះ​ការ​អភិ​រក្ស​បរិស្ថាន​ ការ​ការ​ពារ​សត្វ​ព្រៃ និង ត្រី ដែល​ជា​ធន​ធាន​សម្រាប់​ការ​អភិ​វឌ្ឍ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ជាតិ​ និង​ សម្រាប់​ការ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រី​ក្រ​។​[Xinhuanet]

ក្រុម​អ្នក​រិះ​គន់​ បាន​វាយ​ប្រហារ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​កំណែ​ទម្រង់​ច្បាប់​ និង​ តុលា​ការ ដែល​បង្កើត​ថ្មី​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​ ដោយ​និយាយ​ថា​ ខ្លួន​ នឹង​ ខ្វះ​ឯក​រាជ្យ​ហើយ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ ដើម្បី​ទាក់​ទាញ​ម្ចាស់​ជំនួយ​អន្តរ​ជាតិ​។ ក្រុម​ប្រឹក្សា​ ដែល​មាន​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ផ្សេង​ៗ​ និង សហ​ប្រធាន​ ដោយ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ខុទ្ទ​កាល័យ​សុខ​ អាន និង​ លោក​ ឌិត​ មន្ធី​ Dith Munty ប្រ​ធាន​តុលា​ការ​កំពូល​ នឹង ចាប់​ផ្តួច​ផ្តើម​ជំរុញ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ និង​ អនុ​វត្ត​នយោបាយ នៃ កំណែ​ទម្រង់​ច្បាប់​ និង​ យុត្តិ​ធម៌​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ​។ មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ គណ​មេ​ធាវី​ នៃ ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​ បាន​មាន​ប្រសាសន៏​ថា “ស្តេច ​ន. សីហនុ​ មាន​បន្ទូល​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១៩​ ខែ​មិថុនា​នេះ​” ថា​ប្រព័ន្ធ​តុលា​ការ ​ចាំ​បាច់​​ត្រូវ​មាន​អំណាច​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​ ហើយ​សមា​ជិក​ នៃ​ ក្រុម​ប្រឹក្សា​ ដែល​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ ដូច​ជា​លោក​សុខ​ អាន មិន​គួរ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រូប​ភាព​នោះ​ទេ​។ ជា​ទីង​មោង​ចាំ​ចំការ​ “នេះ​​គឺ​ជា​ក្រុម​ប្រឹក្សា​មួយ​ ដែល​មិន​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ពិត​ប្រាកដ​ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​… ​វា​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ដល់​សហ​គមន៍​អន្តរ​ជាតិ​ថា​ រដ្ឋា​ភិបាល​បាន​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​” ​។ ប្រព័ន្ធ​តុលា​ការ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​គេ​រិះ​គន់​យ៉ាង​​ខ្លាំង​ ពី​ព្រោះ​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ មាន​ឥទ្ធិ​ពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​ គឺ​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន​ ប៉ុន្តែ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទាំង​នេះ​គ្មាន​មូល​​ដ្ឋាន ហើយវា​ ការ​​ច្រណែន​ប៉ុណ្ណោះ​​។ [កោះសន្តិភាព)

ថ្ងៃទី ១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ រដ្ឋា​ភិបាល​តំណាង​មក​ពី​ប្រទេស​ទាំង​បួន​ ដែល​មាន​គណ​កម្ម​ការ​ទន្លេ​មេគង្គ​ ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ សម្រាប់​កិច្ច​ប្រ​ជុំ​លើក​ទី ​១៦ ​នៃ​គណ​កម្មា​ធិការ​ចម្រុះ​របស់​ MRC ដែល​ជា​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​មួយ ដែល​ធ្វើ​ឡើង​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ពីរ​ដង​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​ ជា​មួយ​តំណាង​មក​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ឡាវ ថៃ និង វៀត​ណាម​។​ បន្ថែម​លើ​ការ​ពិនិត្យ​បទ​បង្ហាញ​ អំពី​ការ​អនុ​វត្ត​កម្ម​វិធី​ MRC សមា​ជិក​គណ​កម្មា​ធិការ​ចម្រុះ​ នឹង ត្រូវ​ស្នើ​អោយ​អនុ​ម័ត​សេច​ក្តី​ព្រាង​នីតិ​វិធី​ បឋ​មសម្រាប់​ការ​ជូន​ដំណឹង​ការ​ពិ​គ្រោះ​យោបល់​ជា​មុន​ និង​ ការ​ព្រម​ព្រៀង​ស្តី​ពី​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ទឹក​ ដែល​ នឹង​ ត្រូវ​ដាក់​ជូន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ MRC​ ដើម្បី​អនុម័ត​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ខែ​តុលា​ឆ្នាំ​នេះ​។ កិច្ច​ប្រជុំ​នេះ​ ក៏​នឹង​ ពិចា​រណា​លើ​សេច​ក្តី​ព្រាង​គោល​ការណ៍​ណែ​នាំ​ ស្តី​ពី​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ និង​ ការ​គ្រប់​គ្រង​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌​មាន​របស់​ MRC​ សេច​ក្តី​ព្រាង​របាយ​ការណ៍​ ចាប់​ផ្តើម​សម្រាប់​ផែន​ការ​អភិវឌ្ឍ​អាង​ទន្លេ​មេ​គង្គ និង បាន​​ស្នើ​កម្ម​វិធី​ថ្មី​ៗ នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ជល​ផល​ និង​ ការ​គ្រប់​គ្រង​ និង កាត់​បន្ថយ​ទឹក​ជំនន់​។​ [Xinhuanet]

ប្រទេស​វៀត​ណាម និង កម្ពុជា នឹង បង្កើន​ការ​សម្រ​បសម្រួល​ ក្នុង​ការ​ស្វែង​រក​និង​ធ្វើ​មាតុ​ភូមិ​និវត្តន៍​ របស់​ទាហាន​វៀត​ណាម​ដែល​បាន​ស្លាប់​នៅ​កម្ពុជា​។​វិធី​ដើម្បី​សម្រេច​កិច្ច​ការ​នេះ​ ត្រូវ​បាន​ពិភាក្សា​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​ ដោយ​គណ​កម្មា​ធិការ​ ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​ នៃ ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ ដើម្បី​ត្រួត​ពិនិត្យ​ការ​ងារ​នេះ​។​ ដឹក​នាំ​គណ​កម្មា​ធិការ​នីមួយ​ៗ​ នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​រយ​ពេល​ ៥​ថ្ងៃ ​នៅ​ទី​ក្រុង​ហូ​ជីមិញ​ គឺ​អនុ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ​វៀត​ណាម​ ឧត្តម​សេនីយ៍​ឯក ង្វៀន វ៉ាន់​រីញ​ Nguyen Van Rinh និង សមា​ជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​កម្ពុជា​ លោក​ជ័យ​ សាផុន​។​ [VNS]

ថ្ងៃទី ១១ ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ ២០០២ ព្រះ​មហាក្ស​ត្រិយានី​ ន.មុនី​នាថ​សីហនុ​ បាន​មាន​បន្ទូល​ថា​ ម្ចាស់​ក្ស​ត្រី និង ស្វាមី មិន​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​អ្វី​ទាក់​ទង​ នឹង​ ការ​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ឡើយ​។ ម្ចាស់​ក្សត្រី​ បាន​ប្រាប់​អ្នក​យក​ព័ត៌​មាន​ នៅ​ក្នុង​ពិធី​ដាំ​ដើម​ឈើ​មួយ​នៅ​សង្កាត់​ជ្រោយ​ចង្វារ​ ខណ្ឌ​ឫស្សី​កែវ​ថា​ “​ក្នុង​ការ​ស្នង​រាជ្យ​បន្ដ​ ខ្ញុំ​មិន​អាច​គាំ​ទ្រ​នរ​ណា​ម្នាក់​បាន​ទេ​លើក​លែង​តែ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បច្ចុប្បន្ន​”​។ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា បាន​និយាយ​ថា ទាំង​ព្រះ​អង្គ​ និង ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ ន.សិរិ​វុធ ដែល​ជា​ម្ចាស់​ពូ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ មិន​ចង់​ធ្វើ​ជា​ស្តេច​ស្នង​រាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​សព្វ​ថ្ងៃ​ទេ​។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ បាន​បង្ហាញ​ការ​គាំ​ទ្រ​ដល់​ព្រះ​អនុជ​មាតា​ទី​ទៃ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ គឺ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចា​ស់ ន. សីហមុនី​។ ​នៅ​ពេល​ត្រូវ​បាន​គេ​សួរ​ថា​ តើ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិ​យានី​ផង​ដែរ​ ឬ ដែល​បាន​គាំ​ទ្រ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ គឺព្រះអង្គ​ម្ចាស់ ន.សីហមុនីអោយ​ឡើង​ស្នង​រាជ្យ​បន្ដ​។​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិ​យានី​បាន​មាន​បន្ទូល​ថា​ “តាម​ច្បាប់​ វា​មិន​អាស្រ័យ​លើ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ទេ​ ហើយ​វា​មិន​អាស្រ័យ​លើ​ខ្ញុំ​ទេ​… ​វា​អាស្រ័យ​លើ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជ​បល្ល័ង្ក​”​ ម្ចាស់​ក្សត្រិយានី​បាន​បន្ថែមថា​ “សម្រាប់​ខ្ញុំ​ ខ្ញុំ​គាំ​ទ្រ​តែ​ឧត្តម​ភាព​របស់​ព្រះ​អង្គ​ប៉ុណ្ណោះ​… ​អោយ​ព្រះ​អង្គ​មាន​អាយុ​យឺន​យូរ​”​ ។ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)

ថ្ងៃទី ១២ ខែ​កក្កដា​ ឆ្នាំ ២០០២ រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ បាន​បង្កើត​គណ​កម្មា​ធិ​ការ​អន្តរ​ក្រសួង​មួយ​ ដើម្បី​ចាត់​វិធាន​ការ​តឹង​រ៉ឹង​ ដើម្បី​លុប​បំបាត់​រាល់​សកម្ម​ភាព​របស់​រណ​សិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​​ក្រោម ការ​ដែល​ទើប​បង្កើត​ថ្មី​។ រណ​សិរ្ស​ដែល​មាន​ការិ​យាល័យ​ធំ​នៅ​អា​មេ​រិក - បាន​ប្រា​រព្ធ​ខួប​លើក​ទី​៥៣ របស់​​ខ្លួន​នៅ​​ទី​​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដែល​​ជា​ថ្ងៃ​ដែល​បារាំង​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​កាត់​ទឹក​ដី​កម្ពុ​ជា​ក្រោម ឬ​ កូ​សាំង​ស៊ិន អោយ​​វៀត​​ណាម​​នៅ​​ឆ្នាំ ​១៩៤៩​។ គណកម្មា​ធិការ​នេះបាន​ថ្លែង​ថា​ យើង នឹង ចាត់​វិធាន​ការ​យ៉ាង​ម៉ឺង​ម៉ាត់​ ប្រ​ឆាំង​ នឹង​ ចលនា​នេះ​ដូច​ដែល​យើង​បាន​ធ្វើ​ជា​មួយ​ CFF​”​។​ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)​

ថ្ងៃទី ១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ បដិ​សេធ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ របស់​សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ លោក​សុន​ ឆ័យ​ ដែល​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​មន្រ្តី​ប៉ូលីស​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​ថា បាន​ប្រ​ព្រឹត្ត​អំពើ​ពុក​រលួយ​ និង បន្លំ​ចំណូល​ពន្ធ​។ នៅ​ក្នុង​លិខិត​ឆ្លើយ​តប​ សហ​ការី​​លោក​ស ខេង ​និង​ យូ​ ហុក​គ្រី​ មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “មិន​មាន​អំពើ​ពុក​រលួយ​ ឬ​ ការ​លួច​បន្លំ​ក្នុង​កិច្ច​ការ​ទិដ្ឋា​ការ…​នោះ​ទេ​។ ក្រសួង​សូម​បញ្ជាក់​ថា​ មិន​មាន​ការ​ក្លែង​បន្លំ​ ចំណូល​ពី​ទិដ្ឋា​ការ​នោះ​​ទេ​ ពី​ព្រោះ​ឥឡូវ​នេះ​យើង​ប្រើ​ប្រាស់ “ទិដ្ឋ​កា​បិទ​” ដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ដោយ​ក្រសួង​ហិ​រញ្ញ​វត្ថុ​ និង សេដ្ឋ​កិច្ច​តាម​រយ​ធនា​គារ​ជាតិ​នៃ​កម្ពុជា​”​​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)​

ថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា​ ឆ្នាំ ២០០២ ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ស ខេង មាន​ប្រសាស​ន៍​ថា ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ណា​មួយ​ បាន​មក​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​គ្មាន​ឯក​សារ​ស្រប​ច្បាប់​ ត្រូវ​​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា ជា​ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​ខុស​ច្បាប់​ រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ពួក​គេ​ នឹង​ មិន​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​អត្ត​សញ្ញាណ​ប័ណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​ ឬ​ អត្ត​សញ្ញាណ​ប័ណ្ណ​របស់​ពួក​គេ​ឡើយ​។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ក្រោម​សម័យ​អាណា​និគម​ ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ជា​ទឹក​ដី​របស់​ប្រទេស​វៀត​ណាម​ ដូច្នេះ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​ជា​ជន​ជាតិ​វៀត​ណាម​ ហើយ​ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​មក​រស់​នៅ​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់​ នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ យើង​ទទួល​យក​ពួក​គេ​ជា​អ្នក​រស់​នៅ​ស្រប​ច្បាប់​ តែ​បើ​មិន​ទទួល​ ពួក​គេ​​ជាជន​អន្ដោ​ប្រវេសន៍​ខុស​ច្បាប់​ មិន​ត្រូវ​បានអនុញ្ញាត​អោយ​រស់​នៅ​កម្ពុជា​បាន​នោះ​ទេ​”​។ កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​ គ្រួសារ​ជា​ច្រើន​របស់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ស្រែ​អំបិល​ ខេត្ត​កោះ​កុង​ មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​អោយ​ចុះ​ឈ្មោះ​ជា​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ ដោយ​អាជ្ញា​ធរ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ឡើយ​។ អាជ្ញា​ធរ​កម្ពុជា​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពួក​គេ​ថា ជា​ជន​អន្តោ​ប្រវេសន៍​វៀត​ណាម​ខុស​ច្បាប់​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)​

ថ្ងៃទី ១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ខុទ្ទ​កាល័យ​លោក​សុខ អាន បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា ឧប​សគ្គ​មុន​ៗ​​ នៃ​ ការ​អភិ​វឌ្ឍន៍​ ដែល​ពិភព​លោក​កំពុង​ប្រឈម​គឺ​ “ការ​ឆ្លង​មេ​រោគ​អេដស៍​ /​ ជំងឺ​អេដស៍​” លោក​សុខ​ អាន​ បាន​ថ្លែង​ក្នុង​ពិធី​បើក​សិក្ខា​សាលា​ស្តី​ពី​ "ប្រជា​ជន​ និង ការ​អភិ​វឌ្ឍ​"​ ថា​ ដោយ​សារ​តែ​បញ្ហា​នេះ​ បណ្តាល​អោយ​មាន​ការ​លំបាក​សម្រាប់​វិស័យ​ផ្សេង​ទៀត​នៅ​ក្នុង​សង្គម .​.. វា​មិន​គ្រាន់​តែ​ប៉ះ​ពាល់​តែ​សុខ​ភាព​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ជា​ការ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សង្គម​"​។​ សិក្ខា​សាលា​នេះ​ ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ឡើង​ដោយ​ក្រសួង​ផែន​ការ​ និង​ UNFPA នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៧ ខែ​កក្កដា នៅ​សណ្ឋា​គារ​អន្តរ​ទ្វីប​។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ ដែល​មាន​ចំនួន​អ្នក​ផ្ទុក​មេ​រោគ​អេដស៏​ខ្ពស់​បំផុត​នៅ​អាស៊ី​។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “វា​ចាំ​បាច់​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ជា​បន្ទាន់​” ​។​ វីរុស​ហ៊ីវ​ / អេដ​ បង្កប​ញ្ហា​ធំ​មួយ​សម្រាប់​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ ភាព​ក្រី​ក្រ​នៅ​កម្ពុជា​ និង​ ការ​អភិ​វឌ្ឍ​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)

សម្តេច​ព្រះនរោត្តម​សីហនុ នឹង យាង​ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង​ប៉េ​កាំង​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​សុខ​ភាព​នៅ​សប្តាហ៍​ក្រោយ​នេះ​ បើ​យោង​តាម​ការ​ផ្សាយ​របស់​ វីអូ​អេ អា​មេ​រិក​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ​នេះ​។ The Voice ដែល​បាន​ដក​ស្រង់​សំដី​មន្ត្រី​រាជ​វាំង​ ដែល​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ ​បាន​និយាយ​ថា ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដែល​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ៧៩​ព្រះ​វស្សា​ នឹង​ ចាក​ចេញ​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ ដើម្បី​ពិគ្រោះ​យោ​បល់​ជា​មួយ​វេជ្ជ​បណ្ឌិត​ចិន​។ សម្តេច​សីហនុ​ ដែល​តែង​តែ​យាង​ទៅ​ស្វែង​រក​ការ​ព្យាបាល​នៅ​ទី​ក្រុង​ប៉េ​កាំង​ និង មាន​គេហ​ដ្ឋាន​នៅ​ទី​នោះ​ ព្រះ​អង្គ​ទើប​បាន​យាង​​វិល​ត្រឡប់​មក​ពី​រាជ​ធានី​ចិន​ កាល​ពី​ខែ​មករា​ ខណ​ពេល​ដែល​ព្រះ​អង្គ​មិន​មាន​ជំងឺ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​។​ មន្ត្រី​រូប​នេះ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ពេល​ណា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ នឹង​ យាង​វិល​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុ​ជា​វិញទេ។

ព្រះមហាក្សត្រ ន - សីហនុ បាន​កោត​សរ​សើរ​សមា​ជិក​សភា​ប្រឆាំង​ ដែល​បាន​ខិត​ខំ​បង្កើត​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​មួយ​ ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជ​បល្ល័ង្ក​ ជា​ស្ថាប័ន​ដែល​ នឹង​ ជ្រើស​រើស​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ​។ សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី​ ៤​រូប​ បាន​ជួប​ជា​មួយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​កក្កដា​ ដើម្បី​ពិភាក្សា​ទាំង​ច្បាប់​ស្តី​ពី​សន្តតិ​​កម្ម​ និង​ បញ្ហា​ព្រំ​ដែន​។ ព្រះ​ម​ហាក្សត្រ​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ​ពិនិត្យ​សុខ​ភាព​នៅ​ទី​ក្រុង​ប៉េកាំង​ ក្នុង​រយ​ពេល​ពីរ​បី​ថ្ងៃ​ទៀត​។ លោក​សុន ឆ័យ បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា​ “យើង​ទទួល​បាន​ភ្លើង​ខៀវ​ពី​ព្រះ​ម​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ហាក្សត្រ ដើម្បី​ជំរុញ​អោយ​មាន​ការ​អនុ​ម័ត លើ​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​របស់​យើង​ ដែល​ធ្វើ​និយត​កម្ម​ ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជ​បល្ល័ង្ក​។​ “នៅ​ក្នុង​ការ​ពិភាក្សា​នោះ​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បាន​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ថា​ យើង​បាន​បំពេញ​ការ​ងារ​បាន​យ៉ាងល្អឥត​ខ្ចោះ ​ហើយ​បាន​និយាយ​ថា ព្រះ​អង្គ​រីក​រាយ និង​ កោត​សរ​សើរ​ចំពោះ​ការ​ខិត​ខំ​របស់​យើង​”​។ [PPP Vol 11 Iss 15 07/19-08/01/02]

ថ្ងៃទី ១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ​បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ប្រ​ជុំ​ព្រំ​ដែន​តាម​តំបន់​ ដែល​ត្រូវ​បាន​កោះ​ប្រ​ជុំ​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន រដ្ឋា​ភិ​បាល​ថៃ​បាន​បើក​ជា​ថ្មី​ នូវ​ ប៉ុស្តិ៍​ត្រួត​ពិនិត្យ​ព្រំ​ដែន​ខេត្ត​មួយឡើង​វិញ​ បន្ទាប់​ពីបិទ​អស់​​រយ​​ពេល​​ជាង​មួយ​សប្តាហ៍​​​។ ការ​បើក​ឡើង​វិញ​នេះ បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​មន្រ្តី​យោធា​ មក​ពី​ប្រទេស​ថៃ​ និង​ កម្ពុជា​បាន​ជួប​ពិភាក្សា​សម្រប​សម្រួលគ្នា​កាល​ពី​​ថ្ងៃ​សុក្រ​សប្តាហ៍​មុន នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ​ បន្ទាប់​​​ពី​​បិទ​ជា​​ឯក​​តោ​​ភាគី​របស់​ថៃ​។ ថៃ ​បាន​បិទ​ច្រក​ព្រំ​ដែន​ក្នុង​ខេត្ត​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ១១ ខែ​កក្កដា ដោយ​មិន​បាន​ផ្តល់​ហេតុ​ផល​។ ​មន្ត្រី​កម្ពុជា​ស្រឡាំង​កាំង​ ដែល​និយាយ​ថា​ សកម្ម​ភាព​នេះ​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន​ទេ​។​​ ប្រ​ធាន​គណ​កម្មា​ធិការ​ចំរុះ​ នៃ​ទី​ស្តី​ការ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​លោក​វ៉ា គឹម​ហុង បាន​ថ្លែង​ថា​ មន្រ្តី​ថៃ និង កម្ពុ​ជា​បាន​ចូល​ខ្លួន​មក​បើក​ច្រក​ត្រួត​ពិនិត្យ​ព្រំ​ដែន​ឡើង​វិញ​ ពី​​ព្រោះ​ថៃ​មិន​អាច​ផ្តល់​ហេតុ​ផល​ណា​មួយ​ ដែល​គួរ​បិទ​ទ្វារ​នោះ​ឡើយ​។ ការ​បិទ​បឹង​ត្រកួន​ គឺ​ជា​លើក​ទី​៣ ហើយ​ដែល​ប៉ុស្តិ៍​ត្រួត​ពិនិត្យ​ត្រូវ​បាន​បិទ​ ចាប់​តាំង​ពី​វា​បាន​បើក​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៨​។ មន្ត្រី​កម្ពុជា​ បាន​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា ជន​ជាតិ​ថៃ​បាន​បិទ​ព្រំ​ដែន​ ដើម្បី​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ចំពោះ​ការ​មិន​ដក​ផ្ទះ​ប្រក់​ស្បូវ​ចំនួន​ ៣​ ខ្នង​ដែល​បាន​សាង​សង់​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែល​មាន​ទី​តាំង​ស្ថិត​នៅ​ជិត​នឹង​ព្រំ​ដែន​។​​

ថ្ងៃទី ២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​អះ​អាង​ជា​ថ្មី​ថា ខ្លួន នឹង មិន​អនុញ្ញាត​អោយ​ក្រុម​ជ្រុល​និយម​ ប្រើ​ប្រាស់​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន​ ដើម្បី​បើក​សកម្ម​ភាព​យោធា​ប្រឆាំង​ នឹង ប្រទេស​វៀត​ណាម​ឡើយ​។ ការ​បញ្ជាក់​នេះ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ឧប​នាយក​រដ្ឋម​ន្រ្តី​កម្ពុជា​​លោកស ខេង​ រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​។​ លោក​ស ខេង មាន​ប្រសា​សន៍​ថា ច្បាប់​កម្ពុជា រា​រាំង​អ្នក​ណាក៏​ដោយ​ ​មិន​អោយ​បង្កើត​មូល​ដ្ឋាន​ទ័ព​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​របស់​ខ្លួន​ ដើម្បី​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​ប្រឆាំង​ នឹង​ ប្រ​ទេស​ជិត​ខាង​ឡើយ​។ ប្រទេស​កម្ពុជា គឺ​ជា​សមា​ជិក​ នៃ សមា​គម​ប្រជា​ជាតិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ (អាស៊ាន) ហើយ នឹង ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​គោល​កា​រណ៍ មិន​ជ្រៀត​ជ្រែក​ចូល​កិច្ច​ការ​ផ្ទៃ​ក្នុង របស់​ប្រទេស​ជា​សមា​ជិក​។ [VNS]

ថ្ងៃទី ២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម​សីហនុ​ ទ្រង់​សរ​សេរ​នូវ​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ ដើម្បី​ជូន​ដំណឹង​ដល់​ ព្រះ​សង្ឃ និង ប្រជា​រាស្ដ្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ថា​ ព្រះ​អង្គ​ និង​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិ​យានី​ នឹង​ យាង​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង​ប៉េ​កាំង​នៅ​ថ្ងៃ​ស្អែក​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​សុខ​ភាព​ ក្នុង​លិខិត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រដែល​មាន​ព្រះ​ជន្មាយុ ៧៩​ព្រះ​វស្សា​ បាន​សរ​សេរ​ថា ព្រះ​អង្គ​ ដែល​អម​ដំណើរ​ដោយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិ​យានី​ ត្រូវ​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ទៅ​ពិគ្រោះ​ជា​មួយ​វេជ្ជ​បណ្ឌិត​ចិ​ន​ អំពី​បញ្ហា​សុខ​ភាព​របស់​ព្រះ​អង្គ​។ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដែល​តែង​តែ​យាង​ទៅ​ព្យា​បាល​ជំងឺ​នៅ​ក្រុង​ប៉េ​កាំង​ និង​ គង់​ប្រថាប់​នៅ​គេ​ហដ្ឋាន​ នៅ​ទី​នោះ​ ព្រះ​អង្គ​ទើប​យាង​​វិល​ត្រឡប់​មក​ពី​រាជ​ធានី​ចិន​កាល​ពី​ខែ​មករា​ ខណ​​ពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​មិន​មាន​ជំងឺ​ធ្ងន់​ធ្ងរ ព្រះ​អង្គ​មាន​ជម្ងឺ​ជា​ច្រើន​ដូច​ជា​មហា​រីក​។​ ព្រះ​មហាក្សត្រ​ មិន​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ពេល​វេលា​ដែល​ត្រូវ​វិល​ត្រឡប់​មក​វិញ​ឡើយ​។​

ថ្ងៃទី ២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​ បាន​ចោទ​ប្រកាន់​សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​លោក​ថាច់ សាង ​ថា បាន​បង្កើត​ចេត​នា​ចលនា​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ លើ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​អាវុធ​ ដើម្បី​សម្រេច​បាន​ នូវ​ រដ្ឋ​អប​គមន៍​មួយ​ នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ប្រទេស​វៀត​ណាម (ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម​)​​។​ លោក​ថាច់​ សាង​ ដែល​បាន​ទៅ​ព្យា​បាល​ជំងឺ​នៅ​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ ពី​បទ​បង្កើត​ចលនា​ ដើម្បី​រំដោះ​តំបន់​ដី​សណ្ដ​ទន្លេ​មេ​គង្គ​ នៃ​ ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​ ដែល​ប្រ​ជា​ជន​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​ស្គាល់​ថា​ ជា​កម្ពុ​ជា​ក្រោម​។ ទឹក​ដី​ដែល​មាន​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ - ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ ត្រូវ​បាន​គេ​អះ​អាង​ថា​ ជា​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​។ ចលនា​​នេះ​បាន​ទទួល​​ការ​​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ខ្ពស់​ បន្ទាប់​ពី​ការ​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ខែ​មិថុនា​ នៃ​ រណ​សិរ្ស​រំ​ដោះ​ជាតិ​កម្ពុ​ជា​ក្រោម​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​សហ​រដ្ឋ​អា​មេរិក​។​ លោក​ហុក ឡងឌី អគ្គ​ស្នង​ការ​នគរ​បាល​ជាតិ​ បាន​អះ​អាង​ថា ជា​ខេមរ​ភូ​មិន្ទ​ គឺ​ជា​ចេត​នា​ចលនា​ប្រដាប់​អាវុធ​ ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ជា​តំបន់​វាយ​ប្រហារ​ទៅ​លើ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​វៀត​ណាម​។ លោក​ស ខេង រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រ​សួង​មហា​ផ្ទៃ​ បាន​និយាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​ថា​ ក្រ​សួង​បាន​ចង​ក្រង​របាយ​កា​រណ៍ ​ស្តី​ពី​សកម្ម​ភាព​របស់​លោក​ថាច់​ សាង​ ដែល​បាន​បង្ហាញ​ថា​ គាត់​គឺ​ ជា​ស្ថាប​និក​ នៃ ចលនា​អប​គមន៍​។ លោក​បាន​និយាយ​ថា​ ក្រសួង​បាន​បញ្ជូន​របាយ​ការណ៍​ទៅ​ប្រធាន​រដ្ឋ​សភា​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ន រណរិទ្ធិ ដែល​បាន​បង្ហាញ​ នូវ​ អ្វី​ដែល​ខុស​ច្បាប់​ ដូច​ជា​ការ​បង្កើត​ចលនា​ប្រដាប់​អាវុធ​ខុស​ច្បាប់​។​ លោក​ស ខេង បាន​បដិ​សេធ​របាយ​កា​រណ៍ ដែល​ក្រសួង​របស់​លោក​ស្នើ​សុំ​អោយ​ប្រ​ធាន​រដ្ឋ​សភា​​ ដក​អភ័យ​ឯក​សិទ្ធិ​តំណាង​រាស្ត្រ​ថាច់ សាង ដែល​ នឹង​ អនុញ្ញាត​អោយ​មាន​ការ​កាត់​ទោស​លោក​។ លោក​ស ខេង បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ មិន​មាន​សិទ្ធិ​ស្នើ​ សុំ​ដក​អភ័​យ​ឯក​សិទ្ធិ​របស់​សមា​ជិក​សភា​ណា​មួយ​ទេ​”​ ​។ សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច បាន​បញ្ជាក់​ថា​ របាយ​កា​រណ៍​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រណ​រិទ្ធិ​ ប៉ុន្តែ​គណ​បក្ស​មិន​ទាន់​បាន​ឆ្លើ​យតប​​ទេ​។​ ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​លោក​ថាច់​ សាង កំពុង​ធ្វើ​អោយ​ខូច​ខាត​ដល់​គណ​បក្ស​រាជា​និយម​។ “ប្រ​សិន​បើ​យើង​មិន​ការ​ពារ​លោក​ថាច់ សាង​ ទេ​យើង​មិន​គាំ​ទ្រ​គណ​បក្ស​​របស់​​យើង​​ទេ​​។​ ប្រសិន​បើ​យើង​ការ​ពារ​យើង​ប្រឆាំង​ នឹង រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ”​​។ សមាជិក​សភា​ម្នាក់​ទៀត​បាន​និយាយ​ថា ក្រុម​គាំ​ទ្រ​កម្ពុជា​ក្រោម​ជា​ច្រើន​នៅ​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក​ និង​ កម្ពុជា​ កំពុង​ធ្វើ​ការ​ដើម្បី​ការ​ពារ​សិទិ្ធ​មនុស្ស​ និង វប្ប​ធម៌​របស់​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ ប៉ុន្តែ​គ្មាន​នរ​ណា​ម្នាក់​ មាន​ចេតនា​ប្រើ​អំពើ​ហឹង្សា​ ដើម្បី​សំរេច​ដល់​គោល​ដៅ​នោះ​ទេ​។ [កោះ​សន្តិភាព​)​

ថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម ឡាវ និង កម្ពុជា បាន​សន្យា​សហ​ការ​គ្នា​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង នឹង ការ​ជួញ​ដូរ​គ្រឿង​ញៀន ​ក្រោម​ស្មារ​តី​ នៃ​ ច្បាប់​អន្តរ​ជាតិ​។ ប្រទេស​ទាំង​បី​ ដែល​តំណាង​នៅ​ក្នុង​សន្និ​សីទ​ត្រី​ភាគី​ ស្តី​ពី​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ ត្រួត​ពិនិត្យ​គ្រឿង​ញៀន​ ដែល​បាន​បើក​នៅ​ទី​ក្រុង​វៀង​ច័ន្ទ​ ក្នុង​សប្តាហ៍​នេះ​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ នូវ​ ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​របស់​ខ្លួន​ ក្នុង​ការ​ចាត់​វិធាន​ការ​យ៉ាង​ម៉ឺង​ម៉ាត់​ ក្នុង​ការ​បង្ក្រាប​ឧក្រិដ្ឋ​ជន​គ្រឿង​ញៀន​។​ ពួក​គេ​បាន​ឯក​ភាព​ ផ្តោត​លើ​​ការ​​ខិតខំ​របស់​ពួក​គេ​ ក្នុង​ការ​ល្បាត​ព្រំ​ដែន​រួម ​និង​​ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ព័​ត៌​មាន​ស្តី​ពី​ការ​ជួញ​ដូរ​។ សន្និ​សីទ​នេះ​ បាន​ចេញ​សេច​ក្តី​ថ្លែង​កា​រណ៍​រួម​ព្រមាន​ថា​ គ្រឿង​ញៀន​គ្រោះ​ថ្នាក់​មួយ​ចំនួន​ ត្រូវ​បាន​ដាក់​លក់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ ដែល​បង្ក​ការ​គំរាម​កំហែង​ស្រប​ច្បាប់​ ដល់​ការ​អភិ​វឌ្ឍ​ប្រទេស​ទាំង​ ៣ និង​ អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ទាំង​មូល​។ អ្នក​ចូល​រួម​បាន​អំពាវ​នាវ​ដល់​សហ​គមន៍​អន្តរ​ជាតិ​ អោយ​ជួយ​ដល់​កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​របស់​ពួក​គេ ដោយ​ផ្តល់​ជំនួយ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ និង បច្ចេក​ទេស​។​ [VNS]

ថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ មន្រ្តី​យោធា​ជាន់​ខ្ពស់​មួយ​រូប​ បាន​និយាយ​ថា រណ​សិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​ក្រោម (KKLF) ដែល​ពួក​គេ​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​រដ្ឋា​ភិបាល​អស់​រយ​ពេល​ជិត​មួយ​ខែ​ហើយ​ ដែល​គ្មាន​សមត្ថ​ភាព​ ក្នុង​ការ​បង្កើត​កង​កំលាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ហើយ​វា​ក៏​មិន​អាច​បង្ក​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​ដែរ​។​ មន្ត្រី​ដែល​ធ្វើ​ការ​ជា​មួយ​ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ​ បាន​និយាយ​ថា​ “​វា នឹង មិន​បង្ក​បញ្ហា​ណា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ឬ វៀត​ណាម​ទេ​”​ ។ លោក​បាន​និយាយ​ថា​ KKLF ដែល​មាន​ទី​ស្នាក់​ការ​ធំ​នៅ​សហ​រដ្ឋ​អាមេ​រិក​ មិន​អាច​ជា​ការ​គំរាម​កំហែង​សន្តិ​សុខ​ពិត​ប្រាកដ​ ដល់​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​ទេ​។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​ “ពួក​គេ​មិន​អាច​ធ្វើ​អ្វី​បាន​ទេ​”​។ ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​វៀត​ណាម​ បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ដែល​ប្រ​ជា​ជន​ប្រមាណ​ ២.០០០​នាក់​ បាន​ប្រ​មូល​ផ្តុំ​គ្នា​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ ដើម្បី​រំលឹក​ខួប​លើក​ទី​ ៥៣ ដែល​រដ្ឋា​ភិបាល​អាណា​និគម​បារាំង​ បាន​ប្រគល់​ទឹក​ដី​ នៃ​ តំបន់​ដី​សណ្ត​ទន្លេ​មេ​គង្គ ទៅ​អោយ​អាជ្ញា​ធរ​វៀត​ណាម​​។ ការ​ប្រមូល​ផ្ដុំ​នេះ​ បាន​បង្ក​អោយ​មាន​ការ​ឆ្លើយ​តប​ ខឹង​ សម្បារ​ពី​ទី​ក្រុង​ហា​ណូយ​ ដែល​បាន​ព្រមាន​ទី​ក្រុង​ភ្នំ​ពេញ​ អោយ​ការ​ពារ​បាតុ​កម្ម​ នា​ពេល​អនា​គត​។ នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​ប្រកាស​ ៩​ចំណុច​ ដែល​បាន​ចេញ​តាម​រយ​អ៊ី​មែល​ ទៅ​អង្គ​ភាព​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ កាល​ពី​ខែ​មុន​ KKLF​ បាន​និយាយ​ថា​ ខ្លួន​បាន​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ ដើម្បី​រំដោះ​ជន​រួម​ជាតិ​ និង​ ប្រជា​ជន​របស់​យើង​ ១២​លាន​នាក់​ ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី ៦៧ ០០០​គីឡូ​ម៉ែត្រ​ក្រឡា​ មាន​ខេត្ត​ចំនួន ​២១ និង​កោះ​ធំ​ចំនួន​ពីរ​។ បច្ចុ​ប្បន្ន​កាន់​កាប់​ដោយ​ប្រ​ទេស​វៀត​ណាម​ ក្រុម​តស៊ូ​មតិ​កម្ពុជា​ក្រោម ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ ភៀស​ខ្លួន​ចេញ​ពី​រណ​សិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​ ហើយ​អ្វី​ដែ​​ល​អ្នក​ខ្លះ​ជឿ​ថា ជា​ការ​បង្ក្រាប​។ មន្រ្តី​យោធា​ ដែល​សុំ​មិន​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ​បាន​បង្ហាញ​ថា​ គណ​កម្ម​ការ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ រួម​គ្នា​ដោយ​យោធា​ និង​ ប៉ូលីស​កំពុង​ធ្វើ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ លើ​រណ​សិរ្ស​រំដោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​ក្រោម​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ និង សកម្ម​ភាព​របស់​សមា​ជិក​សភា​ គណ​បក្ស​ហ្វ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ លោក​ថាច់ សាង ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ ជា​មេ​ដឹក​នាំ​នៃ​រណ​សិរ្ស​រំដោះ ​ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិក​។ សហ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ស៊ីសុវត្ថិ​ សិរិរ័ត្ន បាន​មាន​បន្ទូល​ថា​ គណ​បក្ស​ហ៊្វុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ និង មេ​ដឹក​នាំ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ ​ន. រណរិទ្ធិ​ មិន​បាន​នាំ​យក​ករណី​របស់​លោក​ថាច់ សាង មក​ពិភាក្សា​នៅ​ក្នុង​គណ​បក្ស​ទេ​ លោក​បាន​ច្រាន​ចោល​ការ​អះ​អាង​ថា រណ​សិរ្ស​អាច​បង្កើត​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ ដើម្បី​រំដោះ​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម​។​ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ខ្ញុំ​មិន​បារម្ភ​អំពី​ក្រុម​នេះ​ទេ​… ពួក​គេ​អាច​ជា​ក្រុម​ ដែល​ពូកែ​និយាយ​ ហើយ​ពួក​គេ​មិន​មែន​ជា​ក្រុម​ប្រដាប់​អាវុធ​ទេ​… ​ពួក​គេ​គ្រាន់​តែ​ជា​ក្រុម​នយោ​បាយ​ប៉ុណ្ណោះ​” ​។​ [កោះ​សន្តិ​ភាព​)​

លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន សែន កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក នឹង មិន​ព្រួយ​បារម្ភ​អំពី​ការ​អំពាវ​នាវ​ អោយ​មាន​ច្បាប់​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជ​បល្ល័ង្ក​ ដែល​បាន​កំណត់​ច្បាស់​​លាស់​ ដើម្បី​កំណត់​ថា តើ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បន្ទាប់​របស់​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ នឹង​ ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​នោះ​ទេ​។ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “ការ​ត្រៀម​រៀប​ចំ សម្រាប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ គឺ​ មាន​សារៈ​សំខាន់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​ ”ដោយ​បន្ថែម​ថា​ ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ មាន​ភាព​បន្ទាន់​ជាង​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ទៅ​ទៀត​។​ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា សមា​ជិក​សភា​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​សេច​ក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ ស្តី​ពី​សន្ត​តិកម្ម​ ប៉ុន្តែ “​សម្រាប់​អ្នក​គាំ​ទ្រ និង រូប​ខ្ញុំ​យើង​មាន​សិទ្ធិ​ខុស​គ្នា​”​។ ទោះ​បី​ជា​ហ៊ុន​ សែន​ បាន​ព្យា​យាម​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​ ដើម្បី​បដិសេធ​មិន​និយាយ​ពី​​​អ្នក​ណា នឹង ឡើង​ស្នង​​រាជ​ បន្ដ​​ពី​ព្រះ​បាទ​នរោត្តម​សីហនុ​ ដោយ​និយាយ​ថា វាជា​​ការ​គោរព​ដល់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រដែល​ព្រះ​ទ្រង់​គង់នៅ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​នៅ​ឡើយ​។​ សំនួរ​នៃ​ការ​ស្នង​រាជ្យ បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​បទ​ នៃ​ ការ​ជជែក​ដេញ​ដោល​ញឹក​ញាប់​។​ សូម្បី​តែព្រះ​មហា​ក្សត្រ ដែល​មាន​វ័យ​ចំណាស់​ បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​កង្វះ​ខាត​ អ្នក​ស្នង​មរតក​ ហើយ​បាន​ជួប​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​ ជា​មួយ​សមា​ជិក​សភា​ប្រឆាំង​ជា​ច្រើន​ ដែល​កំពុង​ស្នើ​សុំ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បទ​ប្បញ្ញត្តិ សម្រាប់​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជ​បល្ល័ង្ក​។​ សមា​ជិក​សភា​គណ​បក្ស​សម​រង្ស៊ី លោក​សុន​ ឆ័យ បាន​ថ្លែង​បន្ទាប់​ពី​មាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​រយ​ពេល ​២​ម៉ោង ជា​មួយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ១៨ ខែ​កក្កដា​ថា “​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បាន​មាន​បន្ទូល​ថា​ នេះ​ គឺ​ជា​អ្វី​ដែល​យើង​ត្រូវ​បញ្ជាក់​អោយ​ច្បាស់​”​។​

ថ្ងៃទី ២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ សមា​​គម​​ខ្មែរ​​កម្ពុជា​​ក្រោម​​ ដែល​​មាន​​មូល​​ដ្ឋាន​​នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ចំនួន ១០​រូប​ នឹង​ជួប​ជា​មួយ​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ស ខេង នៅ​សប្តាហ៍​ក្រោយ​ ដើម្បី​ពិភាក្សា​ពី​ស្ថាន​ភាព​សញ្ជាតិ​​របស់​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ និង របៀប​ដែល​រដ្ឋាភិ​បាល គិត​អំពី​ពួក​គេ​។​ នៅ​ក្នុង​សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ថ្មី​ៗ​នេះ លោក​ស ខេង​ ដែល​ជា​សហ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា ប្រជា​ជន​ខ្មែរ​ក្រោម​ទាំង​អស់​ ត្រូវ​ការ​លិខិត​ឆ្លង​ដែន​ និង​ ទិដ្ឋា​ការ​ ដើម្បី​ចូល​មក​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​។ លោក​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​មិន​មាន​ឯក​សារ​គ្រប់​គ្រាន់​ ដើម្បី​ចូល​ ឬ​ ស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ ពួក​គេ នឹង​ ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ ជា​ជន​អន្តោ​ប្រ​វេសន៍​ខុស​ច្បាប់​”​។​ សេច​ក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​របស់​លោក​ បាន​ធ្វើ​អោយ​មាន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ និង​ ធ្វើ​អោយ​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​មាន​ការ​ខឹង​សម្បារ​ រួម​មាន​ព្រះ​សង្ឃ​ និស្សិត និង​ បុគ្គ​លិក​អង្គ​ការ​ក្រៅ​រដ្ឋា​ភិបាល​ខ្មែរ​ ហើយ​បាន​ជំរុញ​អោយ​មាន​សំនួរ​ជា​ច្រើន​ ដើម្បី​សួរ​ទៅ​កាន់​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​។ “តើ​អ្នក​បាន​គិត​យ៉ាង​ហ្មត់​ចត់​ មុន​ពេល​អ្នក​ធ្វើ​សេច​ក្តី​ថ្លែង​បែប​នេះ​ទេ​? តើ​អ្នក​ជា​កូន​ខ្មែរ​មែន​ទេ​?​ ខ្មែរ​ក្រោម​ គឺ​ជា​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ពួក​គេ​មិន​អាច​រស់​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​ខ្មែរ​បាន​? នេះ​បាន​បង្ក​អោយ​មាន​លិខិត​ ពី​ខុទ្ទ​កាល័យ​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ ដល់​ប្រធាន​គណ​កម្មា​ធិ​ការ​សម្រប​សម្រួល​ សមា​គម​ខ្មែរ​កម្ពុ​ជាក្រោម​ ដែល​ក្នុង​នោះ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី ​បាន​ច្រាន​ចោល​របាយ​ការណ៍​ ដែល​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​កាសែត​ និង​ ផ្សាយ​តាម​វិទ្យុ​ដោយ​និយាយ​ថា​ ការ​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​ និង​ ការ​ផ្សាយ​ គឺ​ផ្ទុយ​ពី​គំនិត​ច្បាប់​ដើម​របស់​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​។
“ លោកណាន់ សាអាន នាយខុទ្ទ​កាល័យ​របស់​ស ខេង បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ការ​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​ និង ការ​ផ្សាយ​ត្រូវ​បាន​ប្រឌិត​ និង​ ផ្ទុយ​ពី​ការ​ពិត​ នឹង​ គំនិត​ដើម​របស់​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​។​ តាម​ពិត​ឯក​ឧត្តម​ស ខេង គ្រាន់​តែ​ចង់​បញ្ជាក់​ថា ការ​រំខាន​ និង​ បង​ប្អូន​ប្រុស​ស្រី​របស់​ខ្មែរ​កម្ពុ​ជា​ក្រោម ដែល​បាន​ចូល​មក​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​ ដោយ​ស្រប​ច្បាប់​ មាន​ន័យ​ថា​ អាជ្ញា​ធរ​មាន​សមត្ថ​កិច្ច​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ពួក​គេ​ ហើយ​ពួក​គេ​មាន​ឯក​សារ​គ្រប់​គ្រាន់​ ដើម្បី​កំណត់​អត្ត​សញ្ញាណ​របស់​ពួក​គេ​ថា​ ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​​​ពិត​ប្រាកដ​​។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ពួក​គេ នឹង ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា “ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​ខុស​ច្បាប់​” បើ​ពួក​គេ​មិន​បាន​ផ្តល់​ព័ត៌​មាន​ ឬ ឯក​សារ​ផ្លូវ​ការ​ណា​មួយ​ ទៅ​អាជ្ញា​ធរ​មាន​សមត្ថ​កិច្ច​ ដែល​ពួក​គេ​កំពុង​ស្នាក់​នៅ​។​ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​ “ជន​អន្តោ​ប្រវេ​សន៍​ខុស​ច្បាប់​ មាន​ន័យ​ថា ជា​ជន​ដែល​បាន​មក​រស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ ពី​អាជ្ញា​ធរ​មាន​សមត្ថ​កិច្ច​របស់​ប្រទេស​នោះ​”។ កាល​ពី​សប្តា​ហ៍​មុន​ក្រុម​ព្រះ​សង្ឃ​មួយ​ នៃ​ ក្រុម​តស៊ូ​មតិ​កម្ពុជា​ក្រោម ចំនួន ​៧ បាន​អំពាវ​នាវ​ អោយ​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ហ៊ុន​ សែន ចេញ​ក្រឹត្យ​មួយ​ ដែល​បញ្ជាក់​ច្បាស់​ ពី​ឋានៈ​ជាតិ​របស់​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​។​ ក្រុម​នេះ​បាន​និយាយ​នៅ​ក្នុង​លិខិត​មួយ​ ទៅ​កាន់​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ថា “ដោយ​គោរព​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​សូម​ជ្រាប​ថា​ ប្រជា​ជន​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ទាំង​អស់​ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម មិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដក​ហូត​សញ្ជាតិ​ ឬ ​ធ្វើ​ជា​ជន​ជាតិ​វៀត​ណាម​ទេ​”​។ ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​ បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ប្រជុំ​គណ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ថា “ខ្ញុំ ​នឹង​ មិន​និយាយ​ជា​មួយ​នរ​ណា​ម្នាក់​អំពី​បញ្ហា​ខ្មែរ​ក្រោម​ (ខ្មែរ​ក្រោម) ឬ​ ខ្មែរ​លើ (ខ្មែរ​លើ)​ ​ទេ​… ​ខ្ញុំ ​នឹង និយាយ​តែ​អំពី​សញ្ជាតិ​ ដែល​មាន​ស្រាប់​។​ ច្បាប់​ដែល​ នឹង​ ចូល​ជា​ធរ​មាន ”លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “វា​មិន​ចាំ​បាច់​និយាយ​អំពី​លក្ខ​ន្តិក​ រឺ​ ក៏​បញ្ជាក់​ពី​ស្ថាន​ភាព​ជាតិ​របស់​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​ជា​មួយ​អ្នក​ណា​ទេ​”​ ។ [កោះ​សន្តិ​ភាព)

មេ​ដឹក​នាំ​គណ​បក្ស​ប្រ​ឆាំង លោក​សម​រង្ស៊ី​ ដឹក​នាំ​ប្រជា​ជន​ក្រី​ក្រ​ប្រ​មាណ ២០០​នាក់ ដើម្បី​ធ្វើ​បាតុ​កម្ម​នៅ​មុខ​ការិ​យា​ល័យ​ធនា​គារ​ពិភព​លោក​ ដែល​មាន​ទី​តាំង​នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ ដោយ​អំពាវ​នាវ​រក​ជំនួយ​បន្ទាន់​ សម្រាប់​ជន​ក្រី​ក្រ​ទាំង​នោះ​។ ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​ ដែល​អះ​អាង​ថា​ ពួក​គេ​មក​ពី​ខេត្ត​ចំនួន​ ៣ គឺ​ខេត្ត​ព្រៃ​វែង​ ស្វាយ​រៀង​ និង​ កំពង់​ស្ពឺ​ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ធ្វើ​មហា​បាតុ​កម្ម​ នៅ​មុខ​អគារ​ធនា​គារ​ពិភព​លោក​ ដែល​មាន​ទី​តាំង​ស្ថិត​នៅ​មហា​វិថី​​នរោ​តម្ដ ក្នុង​សង្កាត់​ចតុ​មុខ​ខណ្ឌ​ដូន​ពេញ​ រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​។ ពួក​គេ​បាន​ស្រែក​ចោទ​ប្រកាន់​រដ្ឋា​ភិបាល​ ហើយ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ខ្លួន​ ពី​បទ​ពុក​រលួយ​ និង​ បាន​រឹប​អូស​យក​ដី​ស្រែ​របស់​ប្រជា​កសិករ​។ [កោះ​សន្តិ​ភាព ២ ០៧/៣០/០២]

ថ្ងៃទី ៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០២ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន អំពាវ​នាវ​ដល់​រដ្ឋា​ភិបាល​ និង​ ប្រជា​ជន​ អោយ​ខិត​ខំ​ប្រយុទ្ធ​ប្រ​ឆាំង​ នឹង​ គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត​ ដែល​កំពុង​ជួប​ប្រទះ​ក្នុង​​ប្រ​ទេស​។ សម្ពោធ​ផ្លូវ​ថ្មី​​នៅ​ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ​ លោក​បាន​ជំរុញ​អោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​ មន្ទីរ​ ត្រូវ​ចាត់​វិធាន​ការ​តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ នឹង គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត​។ យោង​តាម​មន្រ្តី​គ្រោះ​មហន្ត​រាយ​ជាតិ​បាន​អោយ​ដឹង​ថា​ គ្រោះ​រាំង​ស្ងួត​ដែល​កើត​មាន​នៅ​កម្ពុជា​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ គឺ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​បំផុត​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៩៥ ហើយ​អាច​បណ្តាល​អោយ​មាន​កង្វះ​ខាត​ស្បៀង​អាហារ​ យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​ប្រ​ទេស​។ វា​បាន​ និង​ កំពុង​វាយ​លុក​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ និង ខេត្ត​កណ្តាល​ កំពង់​ស្ពឺ និង ខេត្ត​ពោធិ៍​សាត់​ អស់​រយ​ពេល ៤០​ថ្ងៃ​។ ក្រុម​មន្រ្តី​បាន​និយាយ​ថា​ ដំណាំ​ដាំ​ដុះ​ជា​ច្រើន​ហិតា​ បាន​ងាប់​ ដោយ​ភាព​រាំង​ស្ងួត​។ [Xinhuanet]